Ông giáo - Nhân vật mang nỗi đau của một trí thức nghèo

“Sống đã rồi hãy viết, hãy hòa mình vào cuộc sống vĩ đại của nhân dân”. Nam Cao đã nói như thế khi nhắc về trách nhiệm của một người làm nghệ thuật, một người cầm bút. Và bản thân ông cũng như thế, ta dễ dàng nhận ra cái tình người bình dị mà nhà văn dành cho nhân vật qua các tác phẩm như Lão Hạc. Nơi mà một người tri thức nghèo như ông giáo, ta tưởng chừng như không có một nỗi niềm, sự khổ sở gì trong đời cũng được nhà văn làm bật lên cái khó của họ. Đọc và ngẫm nghĩ Lão Hạc, ta sẽ thấy không sai khi nói rằng Nam Cao là nhà văn của người tri thức và người nông dân nghèo. Đặc biệt là những nhân vật như ông giáo trong thời kì xã hội lúc bấy giờ.

Ông giáo - Nhân vật mang nỗi đau của một trí thức nghèo

Trước hết, ông giáo cũng là một con người nghèo, một con người có nỗi khổ không thua gì lão Hạc. Người nghèo đối với họ cái thứ quý giá nhất là vườn, là đất, là thức ăn, là có cái mặc qua ngày. Miễn còn được sống thì họ còn cảm thấy hạnh phúc và may mắn. Còn một con người tri thức như ông giáo, sách, những quyển sách là tất cả gia tài. Sách cũng như người bạn đời, bạn tâm giao của ông. Mà có ai lại nỡ bán đi bạn của mình bao giờ? “Hồi bị ốm nặng ở Sài Gòn tôi bán gần hết cả áo quần, nhưng vẫn không chịu bán cho ai một quyển”. Rồi cái ngày về quê, va-li của ông cũng toàn những sách là sách. Ông mê và trân trọng cái gia tài ấy đến nỗi như lý tưởng, như một thứ truyền lửa cho ông trong cái thời buổi loạn lạc đói kém này. “Ôi những quyển sách rất nâng niu! Tôi đã nguyện giữ chúng suốt đời, để lưu lại cái kỷ niệm một thời chăm chỉ, hăng hái và tin tưởng đầy những say mê đẹp và cao vọng: mỗi lần mở một quyển ra, chưa kịp đọc dòng nào, tôi đã thấy bừng lên trong lòng tôi như một rạng đông, cái hình ảnh tuổi hai mươi trong trẻo, biết yêu và biết ghét...” Ông cất nó như muốn lưu giữ cả cuộc đời từng cố gắng hết mình. Ấy vậy mà cái nghèo, cái khổ nó bủa vây gia đình ông giáo. Trách nhiệm của một người bố đè nặng lên đôi vai của một trí thức nghèo bị xã hội ruồng bỏ. Xã hội những năm 1945, thì người nông dân hay trí thức cũng bị bỏ quên, cũng khổ như nhau cả. Ông giáo phải bán đi năm quyển sách cuốn cùng để chạy chữa cho đứa con nhỏ. “Ta có quyền giữ cho ta một tí gì đâu?” Lý tưởng của ông giáo hay người bạn tâm tình của Lão Hạc đều phải bán đi cả. Bán để không chết, để không bị cái mục rửa, bị ăn mòn vào tâm hồn của họ như cách lão Hạc bán đi cậu Vàng của lão. Thì bây giờ ông giáo cũng không thể vì cái lý tưởng của bản thân mà để con ông bệnh tật được. Thương làm sao cái nỗi buồn, nỗi bất lực nhìn từng “đứa con tinh thần” rơi vào tay người khác của ông giáo.

Ông giáo - Nhân vật mang nỗi đau của một trí thức nghèo

Đau đớn và bất lực, cái nỗi bất lực khi không giúp gì được cho người ta thương. Đó là cái nỗi đau thấu tận tâm can của con người tri thức này. Ông giáo coi lão Hạc như người trong nhà. Ông chia cho lão củ khoai, chén chè, điếu thuốc. Ông ngồi nghe câu chuyện về người con trai đi đồn điền cao su của lão Hạc, người không biết khi mới trở về để lão Hạc đưa lại mảnh vườn cho hắn sinh nhai. Có chuyện gì buồn, “tình làng nghĩa xóm, lão Hạc cũng tâm sự với ông giáo cả. Kể cả lúc cậu Vàng bị bán đi mất, ông giáo cũng thấy cái nỗi đau trong lão, rồi ông cũng không còn sót năm quyển sách của mình nữa. Ông đau cho cái nỗi đau của lão Hạc nhiều hơn. Đói kém, lão Hạc cũng không có việc gì làm, hết ăn khoai rồi chế được món gì lão ăn món đó. Ông giáo không nỡ nhìn con người như lão Hạc phải tự ép mình đến chết. Nói với vợ của mình về lão, ông không trách cái thái độ ghét lão Hạc của vợ. Bởi ông hiểu “một người đau chân có lúc nào quên được cái chân đau của mình để nghĩ đến một cái gì khác đâu?”. Nhưng ông giáo từ đó cũng đau buồn, một nỗi đau mang tên “bất lực”. Ông giáo giúp gì được cho lão để lão không phải khổ thế nữa? Ngoài sách thì ông còn cái gì để cho lão nữa đâu. Cả cái ăn, củ khoai ông muốn giúp mà lão cũng từ chối. Ngày qua ngày, ông giáo chỉ còn nỗi bất lực muốn giúp cũng không được. Ôi, cái người mà ông giáo thương như gia đình mà giờ đây phải trông thấy lão nối gót Binh Tư ư? Lão cũng bị tha hóa để nỗi phải bẫy chó để có cái sinh tồn ư? Không, ông giáo thấy bất lực và thất vọng tột cùng. Nỗi đau của ông giáo dâng lên đỉnh điểm khi thấy lão Hạc nằm vật vã trên giường. Lúc ấy, chỉ có ông và Binh Tư biết vì sao lão như thế. Ông giáo như bàng hoàng, và hối hận thay cho những ý nghĩ về lão Hạc. Ông chưa hiểu rõ con người của lão. Ông chỉ biết giữ gìn cái mảnh vườn của lão, để một ngày nào đó trao trả lại cho con trai lão như cái ước nguyên lão hằng mong ước.

“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác”. Cuộc đời mà Nam Cao muốn nói đến là cái nghèo, cái khó đã dồn những người như ông giáo, như lão Hạc vào lựa chọn cuối cùng. Những lựa chọn khiến họ phải đổi những thứ quý giá nhất đổi lại nhân cách, bảo toàn nhân phẩm của mình. Nam Cao đã khai thác mọi khía cạnh, thể hiện nỗi đau, sự bất lực của người tri thức nghèo đầy rõ nét. Đồng thời còn có những nhận định bất hủ đến tận ngày sau.

Viết bởi Thể Hồng

 

Go HomePage: Sách Hay 24H hoặc click: Sách hay nên đọc, Sách hay nhất mọi thời đại, Thư viện sách, Mua sách online, Nhà giả kim, Đắc nhân tâm, Không gia đình, Những người khốn khổ, Chiến binh cầu vồng, Sự im lặng của bầy cừu, Lược sử loài người, Bạn đắt giá bao nhiêu, Review phim, Eng breaking, Chiếc lá cuối cùng, Mùa xuân nho nhỏ, Sóng, Tràng giang, Hịch tướng sĩ, Câu cá mùa thu, Sống mòn, Tắt đèn, Lão hạc, Vợ chồng A Phủ, Thuyền và biển, Quà tặng cuộc sống, Những câu nói hay

Săn ưu đãi - Chương trình khuyến mãi từ tiki - Sách văn học càng mua càng được giảm giá
Sách cùng danh mục
Nêu cảm nhận của em về câu chuyện Chiếc Lá Cuối Cùng

Nêu cảm nhận của em về câu chuyện Chiếc Lá Cuối Cùng

Chi tiết “chiếc lá cuối cùng” chính là chi tiết đắt giá, đậm chất nhân văn cũng như giàu tính nghệ...

Phân tích bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu

Phân tích bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu

“Khi con tu hú” sử dụng thể thơ lục bát thuần dân tộc. Từ ngữ đơn thuần, bình dị khắc sâu vào...

Phân tích hình tượng nhân vật Thị Nở trong tác phẩm Chí Phèo

Phân tích hình tượng nhân vật Thị Nở trong tác phẩm Chí Phèo

Văn chương thường chỉ nhắc đến những nhân vật đẹp sắc nước hương trời như Thúy Kiều, như những...

Cảm nhận về nhân vật chị Dậu trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ

Cảm nhận về nhân vật chị Dậu trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ

Nhân vật chị Dậu được tác giả xây dựng lên bằng hình tượng người phụ nữ đã luôn hết lòng...

Đóng vai Vũ Nương kể lại Chuyện người con gái Nam Xương

Đóng vai Vũ Nương kể lại Chuyện người con gái Nam Xương

Câu chuyện của gia đình tôi là một câu chuyện buồn, chẳng có một hạnh phúc trọn vẹn. Cũng bởi xã...

Phân tích bài thơ Ánh Trăng của Nguyễn Duy

Phân tích bài thơ Ánh Trăng của Nguyễn Duy

Một trong những tác phẩm nổi tiếng của Nguyễn Duy là tác phẩm Ánh trăng, tác phẩm rất đỗi gần gũi...

Phân tích cảnh cho chữ trong tác phẩm Chữ người tử tù

Phân tích cảnh cho chữ trong tác phẩm Chữ người tử tù

Cuộc gặp gỡ của Huấn Cao, viên quản ngục và thầy thơ lại là một cuộc gặp mặt xưa nay chưa từng...

Phân tích hình tượng nhân vật Chí Phèo của Nam Cao

Phân tích hình tượng nhân vật Chí Phèo của Nam Cao

Nhà văn Nam Cao rất thành công khi tái hiện lại hình tượng nhân vật Chí Phèo qua nghệ thuật xây dựng...

Nghị luận câu nói “Có tài mà không có đức là người vô dụng”

Nghị luận câu nói “Có tài mà không có đức là người vô dụng”

Tài năng thì quan trọng nhưng phải có cái đức đi kèm thì đó mới được gọi là nhân tài. Chỉ khi con...

Phân tích hình tượng nhân vật Tràng trong tác phẩm Vợ nhặt

Phân tích hình tượng nhân vật Tràng trong tác phẩm Vợ nhặt

Tràng là dân xóm ngụ cư nghèo khổ đẩy xe bò thuê nhưng lại là người tốt bụng và lành tính. Cái đói...

Sách đọc nhiều nhất
Những Dẫn Chứng Thường Dùng Trong Bài Văn Nghị Luận Xã Hội

Những Dẫn Chứng Thường Dùng Trong Bài Văn Nghị Luận Xã Hội

Một số dẫn chứng hay thường dùng làm tăng giá trị cho bài văn nghị luận xã hội, một chất liệu...

Giải thích câu tục ngữ Gần mực thì đen gần đèn thì sáng

Giải thích câu tục ngữ Gần mực thì đen gần đèn thì sáng

Câu tục ngữ “Gần mực thì đen gần đèn thì sáng” chứa đựng những kinh nghiệm sống, kiến thức...

Giải Thích Câu Tục Ngữ “Có Công Mài Sắt Có Ngày Nên Kim”

Giải Thích Câu Tục Ngữ “Có Công Mài Sắt Có Ngày Nên Kim”

Giải thích câu tục ngữ “có công mài sắt có ngày nên kim” chứa đựng những bài học sâu sắc về...

Tổng Hợp Những Nhận Định Văn Học Hay Nhất

Tổng Hợp Những Nhận Định Văn Học Hay Nhất

Bài viết dưới đây sẽ đem đến cho các bạn học sinh những nhận định văn học hay nhất! Hãy cùng...

Giải Thích Câu Ca Dao Nhiễu Điều Phủ Lấy Giá Gương

Giải Thích Câu Ca Dao Nhiễu Điều Phủ Lấy Giá Gương

“Nhiễu điều phủ lấy giá gương” là một câu ca dao ngắn được ông cha ta truyền lại qua bao thế...

Phân tích hình tượng người đàn bà làng chài

Phân tích hình tượng người đàn bà làng chài

Cảm nhận và phân tích hình tượng người đàn bà hàng chài trong tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa”...

Review sách hay, sách hay nên đọc tại Sách Hay 24H.