Bài 4: Tục Ngữ Và Sáng Tác Văn Chương

I. Trải nghiệm cùng văn bản

1. Đọc (SGK/trang 32-34)

2. Chú thích

• Mạ
• Lúa chiêm
• Điêng điểng
• Sân chim
• Gie

II. Suy ngẫm và phản hồi

1. Hiểu về cái rét nàng Bân qua câu tục ngữ: “Tháng Giêng rét dài, tháng Hai rét lộc, tháng Ba rét nàng Bân”?

Theo em, rét nàng Bân chính là đợt rét cuối cùng của mùa đông, xảy ra vào khoảng đầu tháng Ba âm lịch ở miền Bắc Việt Nam, chỉ kéo dài trong khoảng vài ngày. Đây là đợt rét đậm, kèm theo mưa phùn nhỏ, chỉ trong khoảng thời ngắn. Rét nàng Bân gắn liền với câu chuyện Nàng Bân, gắn liền với những tình cảm cảm ấm áp của vợ dành cho chồng, của cha dành cho con gái.

2. Ý nghĩa câu tục ngữ: “Chim trời cá nước, ai được nấy ăn”?

Theo lời tía nuôi của nhân vật tôi trong văn bản “Chim trời cá nước…”

• Xưa và nay, câu tục ngữ này đã không còn đúng với xã hội họ đang sống (Đúng là không ai nuôi. Nhưng chim về ở trên vùng đất của ai thì nó thuộc về tài sản của người đó. Họ phải đóng thuế hằng năm như đóng thuế ruộng đấy, con ạ).
• Câu trả lời của nhân vật tía nuôi giúp cho chúng ta hiểu rằng câu tục ngữ có thể phù hợp trong hoàn cảnh này nhưng không phù hợp trong hoàn cảnh khác. Trong bối cảnh hiện nay, câu tục ngữ trên càng không phù hợp khi việc săn bắt các loài động vật quý hiếm bị cấm để bảo tồn sự đa dạng sinh học.

3. Tác dụng của việc sử dụng tục ngữ trong văn bản “Chim trời, cá nước...”

Tăng thêm độ tin cậy, sức thuyết phục về nhận thức cho người đọc

Khiến hình ảnh trong văn bản sinh động, hấp dẫn và dễ đi vào lòng bạn đọc hơn.

Việc nhân vật tía nuôi giảng giải về bối cảnh mới (đã khác xưa) đã giúp độc giả nhận thức đúng đắn hơn về việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và cách dùng câu tục ngữ này.

Một số câu tục ngữ được sử dụng trong văn chương.

• Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
• Có công mài sắt, có ngày nên kim.
• Đi một ngày đàng, học một sàng khôn
• Con trâu là đầu cơ nghiệp.
• Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng

4. Những lưu ý gì khi đọc hiểu và sử dụng tục ngữ

Đặt tục ngữ vào ngữ cảnh của câu văn

Nếu câu tục ngữ gắn liền với một câu chuyện thì cần đọc câu chuyện đó để có thể hiểu chính xác ý nghĩa của câu tục ngữ

Để có thể sử dụng tục ngữ đúng lúc, đúng chỗ, cần hiểu rõ ý nghĩa của tục ngữ và cần lưu ý: đôi khi, ý nghĩa của câu tục ngữ có thể không còn phù hợp với hoàn cảnh hiện tại

III. Tổng kết

1. Nội dung

Văn bản Tục ngữ và sáng tác văn chương đã chứng minh cho vấn đề: Tục ngữ không chỉ xuất hiện trong đời sống mà còn trong các sáng tác văn chương.

2. Nghệ thuật

Dẫn chứng cụ thể, hợp lí

Lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục

Biên soạn: Nguyễn Tiến Lực

SĐT: 0975538382 (bạn đọc thắc mắc liên hệ)

Đơn vị: Trung Tâm Đức Trí - 0286 6540419

Địa chỉ: 26/5 đường số 4, KP 3, P. Bình Hưng Hòa A, Q. Bình Tân, TP. HCM

Fanpage: https://www.fb.com/ttductri