Rủi ro chực chờ khi Bộ An ninh Nội địa Mỹ đóng cửa

Bộ An ninh Nội địa đã đóng cửa từ ngày 14.2, khi nằm trong số những cơ quan không được quốc hội Mỹ phê duyệt ngân sách chi tiêu, do các nghị sĩ Dân chủ và Cộng hòa không thống nhất được lập trường cải cách cơ quan này sau chiến dịch truy quét nhập cư gây tranh cãi.

Những lời đề nghị quốc hội kiềm chế Cơ quan Hải quan và Di trú (ICE) thuộc DHS gia tăng sau 2 vụ các sĩ quan thực thi pháp luật bắn chết công dân tại thành phố Minneapolis, bang Minnesota.

Đảng Dân chủ đang trì hoãn dự luật cấp ngân sách cho DHS trừ khi bộ này thực hiện các cải cách, bao gồm lệnh cấm đặc vụ ICE đeo mặt nạ, các yêu cầu nghiêm ngặt hơn về đeo camera giám sát. Trong khi đó, đảng Cộng hòa cáo buộc nghị sĩ đối lập gây nguy hiểm cho an ninh công cộng bằng cách chặn nguồn ngân sách. Cả hai bên dường như đều không có ý định nhượng bộ, theo The Economist ngày 23.2.

Mối nguy gián đoạn

Việc DHS đóng cửa gần 2 tuần nhìn chung vẫn chưa gây ra phản ứng dữ dội từ công chúng Mỹ. Điều đó một phần là do người dân Mỹ vẫn chưa cảm nhận được sự ảnh hưởng, khi một cơ quan đóng cửa về bản chất sẽ gây ra sự gián đoạn nhỏ hơn nếu so với thời điểm đóng cửa toàn bộ chính phủ hồi cuối năm ngoái.

Khoảng 90% trong số 260.000 nhân viên của DHS vẫn đang đi làm, mặc dù hầu hết đều làm việc không lương. Ngoài ra, công việc thường ngày của người dân Mỹ ít phải tiếp xúc với nhân viên bộ này. Các đơn vị hoạt động thực thi nhập cư vẫn đang được cấp ngân sách riêng, theo khuôn khổ “Đạo luật to đẹp” được thông qua năm 2025. Về lý thuyết, Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể trích ngân sách từ đạo luật này để trả lương cho các nhân viên DHS, chẳng hạn trong lực lượng tuần duyên hoặc thanh tra nông nghiệp.

Dù vậy, nếu tình trạng bế tắc ngân sách kéo dài, công chúng Mỹ sẽ cảm nhận sự gián đoạn rõ rệt hơn khi bước vào cao điểm đi lại. Bởi lẽ, người dân khi đến những sân bay thường sẽ làm việc với Cục An ninh Vận tải (TSA), đơn vị thuộc DHS chịu trách nhiệm bố trí nhân viên kiểm tra an ninh ở sân bay.

Vào thời điểm đóng cửa chính phủ liên bang vào năm ngoái, du khách đã thấy được những bất tiện khi nhân viên TSA nghỉ việc, làm thời gian chờ đợi tại sân bay tăng vọt, đặc biệt trước Lễ Tạ ơn. Hiện nay nhu cầu đi lại đang thấp do ảnh hưởng của những đợt bão tuyết, thế nhưng áp lực có thể gia tăng khi kỳ nghỉ xuân bắt đầu vào tháng 3.

Việc đóng cửa DHS cũng có thể làm tắc nghẽn hoạt động kinh tế theo những cách ít thấy hơn. Chẳng hạn, lực lượng Tuần duyên Mỹ đã ngừng cấp hoặc gia hạn giấy chứng nhận cho các thuyền trưởng tàu thương mại, điều có thể gây ra sự chậm trễ tại các cảng. Việc thiếu các nhân viên hải quan kiểm tra hàng hóa cũng sẽ gây gián đoạn chuỗi cung ứng.

Động thái từ quốc hội

Đảng Cộng hòa đang muốn gấp rút đạt được thỏa thuận ngân sách trước khi tác động từ việc đóng cửa DHS trở nên rõ rệt. Dù vậy, đảng Dân chủ lúc này lại không chịu nhiều áp lực phải nhượng bộ. Các cuộc thăm dò cho thấy tâm lý cử tri ít nhiều muốn cải cách ICE sau những chiến dịch nhập cư vừa qua.

Theo The Hill ngày 23.2, các cuộc thảo luận giữa hai bên trong những ngày gần đây hầu như không mang lại tiến triển.

"Việc các nghị sĩ đảng Cộng hòa quyết định liệu họ có hợp tác với chúng tôi để kiềm chế hành vi mất kiểm soát của ICE hay tiếp tục đóng cửa DHS để ngăn cải cách là phụ thuộc vào họ", thượng nghị sĩ Dân chủ Jacky Rosen ở bang Nevada nói.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Catherine Cortez Masto, cũng ở Nevada, là người từng bỏ phiếu cho dự thảo ngân sách của đảng Cộng hòa để mở cửa chính phủ những tháng trước. Lần này, bà khẳng định sẽ ủng hộ đảng mình. Các nghị sĩ Cộng hòa đã nêu ra thực tế chính phủ Mỹ đã có động thái xoa dịu tình hình sau các vụ nổ súng ở Minneapolis, song chưa thể khiến phe Dân chủ nhượng bộ. Giới quan sát cho rằng tình trạng bế tắc về ngân sách cho DHS sẽ còn kéo dài trừ khi các bên đưa ra những nhượng bộ rõ rệt.