Tóm tắt Hiền tài là nguyên khí của quốc gia - Ngữ văn lớp 10

Tóm tắt Hiền tài là nguyên khí của quốc gia

Bài giảng: Hiền tài là nguyên khí quốc gia - Cô Trương Khánh Linh (Giáo viên VietJack)

Bản tóm tắt bài Hiền tài là nguyên khí của quốc gia Ngữ văn lớp 10 gồm các bài tóm tắt ngắn gọn, hay nhất giúp học sinh biết cách tóm tắt tác phẩm Hiền tài là nguyên khí của quốc gia từ đó nắm được những nét chính về nội dung của văn bản để học tốt môn Ngữ văn lớp 10.

Tóm tắt Hiền tài là nguyên khí của quốc gia:

Hiền tài là nguyên khí của quốc gia là một trong tám hai bài văn bia ở Văn Miếu (Hà Nội), do Thân Nhân Trung soạn 1484. Bài kí khẳng định tầm quan trọng của hiền tài đối với quốc gia, ý nghĩa của việc khắc bia ghi tên tiến sĩ và nêu bài học lịch sử được rút ra.

Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”: người tài cao học rộng là khí chất ban đầu làm nên sự sống còn và phát triển của đất nước. Vì vậy hiền tài có quan hệ lớn đối với sự thịnh suy của đất nước. Nhà nước đã từng trọng đãi hiền tài: đề cao danh tiếng, phong chức tước, cấp bậc, ghi tên bảng vàng, ban yến tiệc… Những hành động này chưa xứng với vai trò, vị trí của hiền tài nên cần phải khắc bia tiến sĩ để lưu danh sử sách.

Việc khắc bia ghi tên tiến sĩ có ý nghĩa to lớn: khuyến khích nhân tài, noi gương hiền tài, ngăn ngừa điều ác và làm cho đất nước hưng thịnh, bền vững dài lâu. Vì vậy thời nào cũng nên quý trọng nhân tài và coi giáo dục là quốc sách hàng đầu.

Tác giả tác phẩm Hiền tài là nguyên khí quốc gia

A. Tóm tắt tác phẩm

Hiền tài là nguyên khí của một quốc gia. Nếu nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh, rồi lên cao, còn nguyên khí suy thì thế nước yếu, rồi xuống thấp. Đồng thời việc khắc bia ghi tên tiến sĩ có ý nghĩa to lớn. Đất nước có thể khuyến khích kẻ sĩ trông vào mà phấn chấn hâm mộ, rèn luyện danh tiết, gắng sức giúp vua. Đồng thời ngăn ngừa kẻ ác, người thiện lấy đó làm điều cố gắng, chỉ lối tương lai vừa để rèn giũa danh tiếng cho sĩ phu, vừa để củng cố mệnh mạch cho nhà nước.

B. Đôi nét về tác phẩm

1. Tác giả

- Thân Nhân Trung (1418 - 1499), tự Hậu Phủ.

- Quê: Yên Ninh, Yên Dũng, Bắc Giang.

→ Ông là người học giỏi, được vua Lê Thánh Tông tin dùng và ban là Tao Đàn phó nguyên soái.

- Thân Nhân Trung đỗ tiến sĩ năm 1469.

2. Tác phẩm

a. Hoàn cảnh ra đời: Năm 1439 trở đi, nhà nước phong kiến triều Lê đặt ra lệ xướng danh, yết bảng, ban mũ áo, cấp ngựa, đãi yến và vinh quy bái tổ cho những người đỗ đạt cao.

b. Xuất xứ văn bản: Hiền tài là nguyên khí quốc gia được trích trong bài kí đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất, niên hiệu Đại Bảo thứ ba.

c. Thể loại: Văn bia

d. Phương thức biểu đạt: Nghị luận

e. Ý nghĩa nhan đề:

- Hiền tài là người tài cao, học rộng và có đạo đức.

- Nguyên khí là chất làm nên sự sống còn và phát triển của đất nước, xã hội.

⇒ Vậy Hiền tài là nguyên khí quốc gia có nghĩa là: Hiền tài, chính là phần cốt lõi, chất ban đầu để làm nên sự sống còn và phát triển của đất nước. Quốc gia có nhiều hiền tài và biết sử dụng hiền tài thì sẽ phát triển vững mạnh.

f. Bố cục: 2 phần

- Phần 1 (Từ đầu đến … làm đến mức cao nhất): nêu lên giá trị của hiền tài với đất nước.

- Phần 2 (Phần còn lại): nêu lên ý nghĩa của việc khắc bia, khắc tên người hiền tài.

g. Giá trị nội dung:

- Khẳng định tầm quan trọng của hiền tài đối với quốc gia: có quan hệ sống còn đối với sự thịnh suy của đất nước.

- Khắc bia tiến sĩ là việc làm khích lệ nhân tài không những có ý nghiã lớn với đương thời mà còn có ý nghĩa lâu dài với hậu thế.

h. Giá trị nghệ thuật: Kết cấu chặt chẽ, lập luận khúc triết, giàu sức thuyết phục.

C. Đọc hiểu văn bản

1. Thể hiện quan niệm và thái độ đối với hiền tài

- Tác giả nêu lên quan niệm về người hiền tài và tầm quan trọng của hiền tài đối với đất nước.

+ Hiền tài là người học rộng, tài cao, có đạo đức.

+ Nguyên khí là khí chất ban đầu làm nên sự sống còn và phát triển của sự vật.

+ Hiền tài có quan hệ lớn đến sự thịnh suy của đất nước.

- Vì nhận thức rõ điều đó nên triều đình đã thực thi chính sách trọng hiền tài: Đặt lễ xướng danh, ban mũ áo, đãi yến, làm lễ vinh quy bái tổ cho người đỗ đạt cao.

- Song "ban ân rất lớn mà vẫn cho là chưa đủ" cho nên nhà vua cho khắc bia tiến sĩ đặt ở Văn Miếu để khích lệ "kẻ sĩ" rèn luyện danh tiết, gắng sức giúp vua, "ra sức báo đáp" sự đề cao rất mực của triều đình.

2. Tác dụng của việc dựng bia

- Khuyến khích nhân tài "khiến cho kẻ sĩ trông vào mà phấn chấn hâm mộ, rèn luyện danh tiết, gắng sức giúp vua".

- Noi gương hiền tài, ngăn ngừa điều ác, "kẻ ác lấy đó làm răn, người thiện theo đó mà cố gắng".

- Làm cho đất nước hưng thịnh, vững bền dài lâu "dẫn việc dĩ vãng, chỉ lối tương lai, vừa để rèn giũa danh tiếng cho sĩ phu, vừa để củng cố mệnh mạch cho nhà nước".

D. Sơ đồ tư duy

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 10 cực ngắn, hay khác:

• Khái quát lịch sử Tiếng Việt
• Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn (trích Đại Việt sử kí toàn thư)
• Trả bài làm văn số 4
• Đọc thêm: Thái sư Trần Thủ Độ (trích Đại Việt sử kí toàn thư)
• Phương pháp thuyết minh

Để học tốt lớp 10 các môn học sách mới:

• Giải bài tập Lớp 10 Kết nối tri thức
• Giải bài tập Lớp 10 Chân trời sáng tạo
• Giải bài tập Lớp 10 Cánh diều