Bài 2: Phong cách Hồ Chí Minh - Môn Ngữ văn - Lớp 9 - Hệ thống giáo dục HOCMAI

Bài 2: Phong cách Hồ Chí Minh

I. Kiến thức cần nhớ

1. Vài nết về tác phẩm

Phong cách Hồ Chí Minh là một phần của bài viếtPhong cách Hồ Chí Minh cái vĩ đại gắn với cái giản dị của tác giả Lê Anh Trà, trích trong cuốn Hồ Chí Minh và Văn hóa Việt Nam (Viện Văn hóa xuất bản, Hà Nội, 1990).

2. Kiến thức trọng tâm

2.1. Nội dung

- Bài Phong cách Hồ Chí Minh chủ yếu nói về phong cách làm việc, phong cách sống của Người. Cốt lõi của phong cách Hồ Chí Minh là vẻ đẹp văn hóa có sự kết tinh của tinh hoa văn hóa dân tộc với tinh hoa văn hóa nhân loại.

- Văn bản nổi bật với hai nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh:

+ Kết hợp giữa bản sắc văn hóa dân tộc bền vững với sự hiểu biết sâu rộng, tinh hoa của văn hóa thế giới: Hồ Chí Minh đã tiếp xúc với văn hóa thế giới bằng nhiều con đường. Người đi nhiều nơi, làm nhiều nghề, thông hiểu nhiều ngôn ngữ của các nước,…Bác tiếp thu một cách có chọn lọc những tinh hoa của văn hóa nước ngoài (không chịu ảnh hưởng một cách thụ động mà luôn lựa chon tiếp thu những cái đẹp, cái hay, phê phán những tiêu cực, hạn chế).

+ Lối sống hết sức giản dị, thanh đạm nhưng cũng rất thanh cao. Đó là một lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại.

Ở cương vị là một nhà lãnh đạo cao nhất, Hồ Chí Minh có lối sống vô cùng giản dị (nơi ở, nơi làm việc đơn sơ, trang phục giản dị, ăn uống đạm bạc). Cách sống giản dị, đạm bạc của Hồ Chí Minh lại vô cùng thanh cao, sang trọng. Nét đẹp của lối sống dân tộc Hồ Chí Minh khơi gợi phong cách sống của các vị hiền triết như Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm.

2.2. Nghệ thuật

- Kết hợp giữa kể và bình luận. Đan xem giữa lời kể và bình luận một cách tự nhiên.

- Đan xem giữa thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm, sử dụng từ Hán Việt gợi cho người đọc cảm giác gần gũi giữa Bác với các bậc hiền triết của dân tộc.

- Sử dụng biện pháp đối lập: vĩ nhân Thế giới nhưng hết sức giản dị, gần gũi, am hiểu mọi miền văn hóa nhân loại nhưng hết sức Việt Nam.

II. Soạn bài

Bài 1.

Gợi ý:

- Chủ tịch Hồ Chí Minh là một người có vốn tri thức sâu rộng:

+ Người nói và viết thạo nhiều thứ tiếng như: Pháp, Anh, Hoa,…

+ Am hiểu nhiều về các dân tộc và nhân dân thế giới, văn hóa thế giới tới mức khá uyên thâm.

- Nguyên nhân:

+ Bác đi nhiều nơi, làm nhiều nghề, tiếp xúc văn hóa nhiều vùng trên thế giới.

+ Đến đâu Bác cùng tìm hiểu sâu, tìm hiểu kĩ lưỡng.

+ Tiếp thu cái hay, cái đẹp; phê phán cái xấu, cái tiêu cực.

Bài 2.

Gợi ý:

- Lối sống bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông của Bác Hồ được thể hiện trên các phương diện sau:

+ Nơi ở và nơi làm việc đơn sơ: nhà sàn gỗ cạnh chiếc ao; nhà chỉ có vài ba phòng để ngủ, tiếp khách, họp Bộ Chính trị.

+ Trang phục và đồ dùng giản dị, mộc mạc với tư trang ít ỏi: quần áo bà ba nâu, áo trấn thủ, dép lốp, chiếc va li con, vài vật kỉ niệm.

+ Ăn uống đạm bạc, không chút cầu kì: cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa.

Bài 3.

Gợi ý:

Có thể nói lối sống của Bác là sự kết hợp giữa giản dị và thanh cao vì: lối sống của Bác giản dị nhưng không phải là khổ hạnh. Lối sống ấy là “một cách dinh dưỡng tinh thần, một quan niệm thẩm mĩ về cuộc sống, có khả năng đem lại hạnh phúc thanh cao cho tâm hồn về thể xác”.

Bài 4.

Gợi ý:

- Cảm nhận của em về những nét đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh:

+ Hiểu về Bác, chúng ta càng thêm tự hào, kính trọng, yêu quý Người.

+ Người chính là tấm gương sáng về nhân cách và lối sống.

+ Trong bối cảnh thế giới và đất nước hiện nay, chúng ta cần “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”- biết phát huy các giá trị truyền thống văn hóa dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại một cách có chọn lọc để hòa nhập nhưng không hòa tan.