Trước bài thơ hay - Diễn đàn Giáo dục Tiểu học Hà Tĩnh

TRƯỚC BÀI THƠ HAY Ê - MI - LI, CON…

Trải qua bao năm với nghề dạy học, mỗi lần đến với bài thơ Ê-mi-li, con của nhà thơ Tố Hữu, tôi không thể cầm lòng. Và không chỉ riêng tôi, dường như ai cũng cảm được tiếng khóc thầm động thấu tâm can và rưng lệ.

Bài thơ viết theo thể thơ tự do, bằng giọng đọc truyền cảm, xúc động, thể hiện được cảm xúc mãnh liệt của tác giả khi viết lên những vần thơ đầy cảm động này. Với những câu thơ có sức lay động và ám ảnh mãi tâm hồn ta về hành động vô cùng quả cảm, đẹp đẽ thể hiện tinh thần yêu chuộng hòa bình của những người lao động chân chính trên đất Mỹ. Trong số đó có một công dân Mĩ tến là Mô-ri-xơn. Anh đã biến mình thành ngọn đuốc sống để khẳng định thái độ dứt khoát của mình, đồng thời thức tỉnh lương tri nhân loại. Ngọn lửa ấy đã làm rực sáng cuộc đời ông và rực sáng cả những trang thơ.

Mở đầu bài thơ là một tình huống mà tác giả đưa ra đã gợi lên những cảm xúc thật mãnh liệt. Một đứa con mới 18 tháng tuổi chưa hiểu gì về chiến tranh, hòa bình. Anh đã bế đứa con ấy đến trước Lầu Ngũ Giác, nơi anh chuẩn bị thực hiện một hành động phi thường. Những câu nói của người cha cũng thật bình thản:

Ê-mi-li, con đi cùng cha

Sau khôn lớn con thuộc đường khỏi lạc...

Anh muốn đứa con chứng kiến những giây phút trọng đại, khi người cha hy sinh thân mình cho một khát vọng cao cả. Đứa con không hề biết gì về việc làm của anh và hỏi rất ngây thơ, hồn nhiên :

Đi đâu cha ?

Xem gì cha ?

Lời bé hỏi ngây thơ bao nhiêu thì nỗi xót xa lại càng lớn bấy nhiêu. Đọc đến đây, người đọc như cảm thấy một ngọn lửa vô hình đang thiêu đốt tâm can. Những vần thơ tiếp theo đã giải thích rõ hành động của anh :

Giôn - xơn

Tội ác bay chồng chất

Nhân danh ai

Bay mang những B52

Những na-pan, hơi độc

Đến Việt Nam

Để đốt cháy những nhà thương, trường học

Giết những con người chỉ biết yêu thương

Giết những trẻ em chỉ biết đến trường…

Lời thơ nghèn nghẹn, chúng ta không thể nào quên được nỗi đau mà đế quốc Mĩ đã gây ra cho đất nước ta. Chúng đã gieo rắc chất độc hủy hoại những nhà thương, trường học, cánh đồng và cả những trẻ em vô tội. Nhìn những trẻ em bị mang thương tật suốt đời, rồi những đứa trẻ sinh ra không mang hình hài một con người. Chiến tranh đã lùi xa nhưng hậu quả của nó vẫn còn đó. Thật đau lòng hơn khi những trẻ em sinh ra trong thời bình mà phải chịu nỗi đau dai dẳng suốt đời - mang chất độc da cam. Đó chính là sự thật mà Mô-ri-xơn đã tố cáo và khiến nỗi căm giận trong anh dâng lên ngùn ngụt. Anh đã dùng chính thân thể của mình để nhân loại tiến bộ tin vào lời tố cáo của anh. Trước khi hành động dũng cảm, anh đã nói với con:

Ê-mi-li, con ôi!

Trời sắp tối rồi...

Cha không bế con về được nữa !

Đêm nay mẹ đến tìm con

Con sẽ ôm lấy mẹ mà hôn

Cho cha nhé.

Và con sẽ nói giùm với mẹ

Cha đi vui, xin mẹ đừng buồn !

Lời thơ lắng xuống, lời từ biệt của người cha làm cho người đọc xúc động và ám ảnh mãi. Người cha không bế con của mình về được nữa bởi sự sống rất mong manh. Anh nhờ con gái nhắn với mẹ rằng cha đã ra đi thanh thản, tự nguyện, cha hi sinh hạnh phúc riêng để đòi hạnh phúc cho mọi người. Từ « vui » ở đây chỉ sự ra đi hoàn toàn tự nguyện. Anh hi sinh để muôn người được sống trong hòa bình, ấm no.

Ta đốt thân ta

Cho ngọn lửa sáng lòa

Sự thật.

Anh châm lửa tự thiêu, ánh lửa bùng lên như một thông điệp của người dân lao động chân chính trên đất Mĩ đòi chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam. Một hành động của một người bình thường nhưng thiết tha yêu hòa bình thật đẹp, thật cao cả.

Bài thơ hay đưa vào dạy trong chương trình Tiếng Việt lớp 5. Mỗi lần đến với bài dạy này, qua những lời « truyền lửa » của giáo viên đã gây xúc động bao thế hệ học trò.

(Thái Hương- TH thị trấn Thạch Hà)