TỔ CHỨC TRUYỀN THÔNG VỀ PHÒNG, CHỐNG BỆNH UNG THƯ VÚ

Nội dung truyền thông:

Ung thư vú là ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ và cũng là nguyên nhân gây tử vong nhiều nhất ở phụ nữ trên toàn thế giới. Tại Việt nam, ung thư vú là loại đứng đầu trong các ung thư ở nữ giới: Miền Nam tỉ lệ này là 17,1/ 100.000 người, đứng thứ hai sau UT cổ tử cung.

1. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân gây ung thư vú chưa được biết đầy đủ nhưng có một số yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc căn bệnh này.

- Tiền sử gia đình có người bị ung thư vú.

- Tuổi trên 35.

- Có kinh nguyệt lần đầu sớm (dưới 12 tuổi).

- Mãn kinh muộn (sau 50 tuổi).

- Không có con hoặc sinh con đầu lòng sau 30 tuổi.

- Có u lành tính ở vú.

- Khẩu phần ăn nhiều mỡ động vật.

2. Biểu hiện triệu chứng

- Ung thư vú giai đoạn sớm thường không gây đau thậm chí không có dấu hiệu nào cả. có thể có các dấu hiệu sau:

- Đau tức ngực ngay cả những lúc bình thường đau tăng khi tới gần tới kinh nguyệt

- Vú to, hình dạng méo mó không bình thường

- Có hạch ở dưới nách không đau

- Có u cục ở vú: Khi sờ nắn xung quanh vú có u cục nổi ở trong vú mật độ chắc khó di động

- Núm vú bị tụt vào trong: Núm vú bị tụt hẳn vào trong, cứng, dùng tay kéo ra cũng không được,

- Vùng da quanh đầu núm vú co rúm nhăn nheo,

- Có biểu hiện của viêm da vùng quanh vú: da vùng quanh vú sần đỏ màu da cam, có thể ngứa phù nề chảy nước và bong vảy nến

3. Phát hiện ung thư vú

Khám lâm sàng tuyến vú phát hiện những u cục bất thường.

Dấu hiệu cận lâm sàng:

Chụp XQ tuyến vú: Phát hiện những tổn thương bất thường về vú: Hình ảnh canci hoá, co kéo, hình sao.

Siêu âm tuyến vú: Giúp phân biệt u đặc và u nang chứa dịch không phải ung thư.

Tế bào học: qua chọc hút bằng kim nhỏ phết lam kính tìm tế bào ung thư.

Sinh thiết kim nhỏ làm xét nghiệm mô bệnh học

4. Điều trị ung thư vú

Ung thư vú là một bệnh toàn thân nên việc điều trị ung thư vú là sự phối hợp giữa các phương pháp

- Tại chỗ bằng phẫu thuật, tia xạ với các phương pháp toàn thân ( hoá chất, nội tiết).

- Việc quyết định điều trị phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, tình trạng thụ thể nội tiết, tuổi, toàn trạng bệnh nhân.

Ngoại khoa

Phẫu thuật bóc rộng lấy khối u đối với giai đoạn sớm đến phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến vú triệt căn. Khi phẫu thuật lấy rộng khối u thì bắt buộc phải kết hợp với điều trị tia sau mổ.

Điều trị tia xạ

Phẫu thuật kết hợp với điều trị tia xạ là phương pháp điều trị đối với ung thư vú giai đoạn sớm mục đích phá hủy tế bào ung thư bằng cách ngăn chặn khả năng nhân lên của tế bào.

Lưu ý Bệnh nhân điều trị tia xạ có thể có các phản ứng như: buồn nôn, nôn hoặc mệt mỏi, do hiệu ứng phóng xạ sinh học.

Điều trị hoá chất

Hoá trị liệu có tác dụng tiêu diệt các tế bào còn sót lại sau phẫu thuật hoặc tiêu diệt các vi di căn tiềm tàng.

Tác dụng phụ của hoá chất bao gồm: rụng tóc, đỏ da, buồn nôn và nôn, chán ăn và mệt mỏi. Để hạn chế các tác dụng phụ này, thường chỉ định các thuốc chống dị ứng, chống nôn, nâng cao thể trạng trong quá trình điều trị. tăng cường dinh dưỡng, đầy đủ và hợp lý trong quá trình truyền và uống thuốc. Các xét nghiệm máu được làm trong khi bệnh nhân điều trị hóa trị liệu.

5. Chăm sóc

Người bệnh cần được chăm sóc sau mổ: hướng dẫn người bệnh động tác thể dục vận động chân tay và thở sâu, hướng dẫn cách chăm sóc và làm sạch vết mổ

Phục hồi chức năng

Phẫu thuật cắt tuyến vú sau đó là điều trị tia xạ là phương pháp điều trị được áp dụng trong hầu hết các trường hợp. Thông thường vài tháng sau điều trị phẫu thuật bệnh nhân sẽ thấy căng và đau khi cử động và cảm giác bị co kéo ở bên vú phẫu thuật. Do đó người bệnh cần được hướng dẫn tập phục hồi chức năng trước khi ra viện.

Phẫu thuật tạo hình

Phẫu thuật thẩm mỹ sẽ lựa chọn một vú giả bằng chất tổng hợp hoặc những chất liệu hiện đại để tạo hình lại bên vú đã lấy bỏ.

Có thể dùng ngay da thịt của cơ thể ở vùng khác để tạo thành một vú mới, gọi là tái tạo vú bằng các vạt da có mạch máu.

6. Phòng bệnh

Nếu được phát hiện sớm thì bệnh ung thư vú có thể khỏi hoàn toàn. Vì vậy các Bác sỹ khuyên rằng nên:

- Tự khám vú một cách thường xuyên;

- Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên cũng nên đi chụp vú kiểm tra theo định kỳ mỗi năm một lần.

- Thực hiện những thói quen tốt hàng ngày: tập thể dục hàng ngày, bỏ rượu, thuốc lá, chế độ ăn uống hợp lý, bổ sung vitamin và khoáng chất

Các biện pháp được sử dụng để phát hiện sớm gồm:

i. Tự khám vú: Khám vú đều đặn mỗi tháng một lần - tốt nhất khám sau kỳ kinh nguyệt là lúc vú mềm nhất.

Bước 1: Cởi áo ra ngồi thẳng lưng hoặc đứng trước gương ở tư thế xuôi 2 tay và nhìn quan sát để đánh giá về kích thước, hình dạng vú các thay đổi xung quanh và tại vú

Bước 2: Đứng thẳng giơ 2 tay lên đầu:quan sát và đánh giá như trên

Bước 3: Đưa 1 tay lên đầu: Đưa 1 tay lên đầu còn tay kia khám ngực: dùng 3 ngón tay xòe thẳng ấn nhẹ lên bầu vú, bắt đầu từ trong quầng vú vừa ấn nhẹ vừa di chuyển lần ra ngoài theo đường xoắn ốc, và bên ngực đối diện cũng khám tương tự

- Tiếp tục khám lên cao đưa tay vừa ấn nhẹ vừa di chuyển dần lên vùng nách tới hõm nách, xem có hạch hay không? hay có sự bất thường gì không? Sau đó dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ nắn nhẹ núm vú xem có chảy nước vàng hay máu ra không?

Bước 4: Ở tư thế đứng chống nạnh: chống nạnh hơi gồng người một chút sẽ làm căng cơ ngực khiến bầu vú nổi rõ hơn, kiểm tra quan sát so sánh xem 2 bên vú có gì khác thường

Bước 5: Tư thế nằm có độn gối hoặc khăn dưới vai:

- Thực hiện việc khám vú ấn di chuyển trên vú giống như ở bước 3.

- Khám tất cả xung quanh bầu vú lên tới nách, khám cả 2 bên và có sự so sánh để xem có sự bất thường nào không.

ii.Tại cơ sở chuyên khoa và chụp vú

- Phụ nữ > 40 tuổi: hàng năm.

- Phụ nữ > 25 tuổi có tiền sử xạ trị vùng ngực: 6-12 tháng

- Tiền sử gia đình ung thư vú (mẹ, chị em ruột): khám lâm sàng 6-12 tháng và chụp vú hằng năm từ tuổi 25 trở lên.

Hình ảnh buổi truyền thông