Trong những năm gần đây, nhiều người - từ ca sĩ Taylor Swift, Hạ nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez cho đến các nữ sinh trung học khắp nước Mỹ — đã trở thành nạn nhân của những hình ảnh khiêu dâm giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (deepfake) được tạo ra và chia sẻ mà không có sự đồng ý. Đây là các hình ảnh ghép khuôn mặt của một người lên cơ thể khỏa thân bằng công nghệ AI.

Giờ đây, sau nhiều tháng phản đối gay gắt, cuối cùng đã có một đạo luật liên bang hình sự hóa hành vi chia sẻ những hình ảnh như vậy.

Đạo luật mà ông Trump vừa ký sẽ tăng cường bảo vệ cho các nạn nhân của “revenge porn” (ảnh nóng trả thù) và các hình ảnh khiêu dâm do AI tạo ra mà không có sự đồng thuận, đồng thời tăng trách nhiệm giải trình cho các nền tảng công nghệ nơi nội dung này được chia sẻ, và cung cấp cơ sở pháp lý rõ ràng để cơ quan thực thi pháp luật truy tố hành vi này.

Trước đây, luật liên bang chỉ cấm tạo ra hoặc chia sẻ các hình ảnh khiêu dâm chân thực do AI tạo ra đối với trẻ em. Nhưng đối với người trưởng thành, các luật bảo vệ còn rời rạc, phụ thuộc vào từng bang và chưa có quy định thống nhất toàn quốc.

Đạo luật Gỡ Bỏ cũng là một trong những luật liên bang đầu tiên của Mỹ nhằm đối phó với những nguy cơ tiềm tàng từ nội dung do AI tạo ra, trong bối cảnh công nghệ này đang phát triển nhanh chóng.

“AI là điều còn mới mẻ với nhiều người trong chúng ta, và chúng ta vẫn đang tìm hiểu điều gì có lợi và điều gì có hại cho xã hội. Nhưng những hình ảnh deepfake nhạy cảm không có sự đồng thuận rõ ràng là gây hại mà không mang lại lợi ích gì” - Ilana Beller, quản lý tổ chức tại nhóm vận động cấp tiến Public Citizen, đơn vị ủng hộ dự luật, chia sẻ.

Thông qua tuyệt đối

Luật này đã được cả Hạ viện và Thượng viện thông qua với số phiếu gần như tuyệt đối, chỉ có hai Hạ nghị sĩ phản đối - một khoảnh khắc hiếm hoi của sự đồng thuận lưỡng đảng. Hơn 100 tổ chức, bao gồm các tổ chức phi lợi nhuận và các công ty công nghệ lớn như Meta, TikTok và Google cũng đã bày tỏ sự ủng hộ với dự luật này.

Đệ nhất phu nhân Melania Trump cũng ủng hộ nỗ lực này, bà đã vận động các nhà lập pháp Hạ viện vào tháng 4 để thông qua dự luật.

Tổng thống cũng đề cập đến dự luật này trong bài phát biểu trước Quốc hội hồi tháng Ba. Trong buổi phát biểu này, Đệ nhất phu nhân đã mời nữ sinh Elliston Berry - một nạn nhân của hình thức quấy rối này - tham dự như khách mời danh dự.

Berry cũng đã có mặt trong buổi ký ban hành luật tại Vườn Hồng của Nhà Trắng hôm thứ Hai 19/5, cùng với Francesca Mani - một thiếu nữ khác đã lên tiếng kêu gọi sự bảo vệ pháp lý sau khi bị tấn công bằng các hình ảnh deepfake.

“Hôm nay, thông qua Đạo luật Gỡ bỏ, chúng ta khẳng định rằng sức khỏe tinh thần và sự an toàn của con em chúng ta là trung tâm của tương lai các gia đình tại Mỹ” - Đệ nhất phu nhân Melania phát biểu hôm thứ Hai.

Thượng nghị sĩ Texas Ted Cruz và Thượng nghị sĩ Minnesota Amy Klobuchar là những người đầu tiên giới thiệu dự luật này vào mùa hè năm ngoái.

Vài tháng trước đó, một bạn cùng lớp của Elliston Berry - học sinh trung học Texas, đã chia sẻ trên Snapchat một hình ảnh của cô lấy từ Instagram, sau đó dùng AI chỉnh sửa để khiến cô trông như đang khỏa thân. Berry không phải là người duy nhất - các nữ sinh ở New Jersey, California và nhiều nơi khác cũng đã trở thành nạn nhân của kiểu quấy rối này.

“Mỗi ngày, tôi phải sống trong lo sợ rằng những hình ảnh đó sẽ bị đào lại hoặc phát tán” - Berry chia sẻ với CNN năm ngoái, khi lên tiếng ủng hộ Đạo luật Gỡ bỏ. “Giờ đây, khi dự luật được thông qua, tôi không còn phải sống trong nỗi sợ hãi đó nữa — bởi bất kỳ ai lan truyền những hình ảnh đó sẽ bị trừng phạt”.

Trước áp lực ngày càng tăng về vấn đề này, một số nền tảng công nghệ lớn đã có bước đi nhằm giúp nạn nhân dễ dàng hơn trong việc yêu cầu xóa bỏ hình ảnh khiêu dâm không có sự đồng thuận.

Một số nền tảng lớn như Google, Meta và Snapchat hiện đã có các biểu mẫu cho phép người dùng yêu cầu gỡ bỏ hình ảnh khiêu dâm. Ngoài ra, nhiều nền tảng đã hợp tác với các tổ chức phi lợi nhuận như StopNCII.org và Take It Down, giúp xử lý yêu cầu gỡ bỏ ảnh trên nhiều nền tảng cùng lúc - dù không phải tất cả các trang web đều hợp tác.

Apple và Google cũng đã nỗ lực loại bỏ các dịch vụ AI có khả năng biến ảnh mặc đồ thành ảnh khỏa thân giả khỏi kho ứng dụng và kết quả tìm kiếm.

Tuy vậy, các đối tượng xấu vẫn thường tìm đến những nền tảng không có hành động cụ thể nhằm ngăn chặn việc lạm dụng công nghệ, càng cho thấy sự cần thiết của một hành lang pháp lý như Đạo luật Gỡ bỏ.

“Đạo luật này cuối cùng cũng buộc các nền tảng mạng xã hội phải làm đúng trách nhiệm của mình và bảo vệ phụ nữ khỏi những xâm phạm sâu sắc đến quyền riêng tư” - Imran Ahmed, giám đốc điều hành tổ chức phi lợi nhuận Trung tâm Chống Thù hận Kỹ thuật số (Center for Countering Digital Hate), phát biểu với CNN.

“Dù không có đạo luật nào là vạn năng, nhưng thực trạng hiện tại - nơi phụ nữ trẻ phải gánh chịu những tổn thương kinh hoàng trên mạng - là điều không thể chấp nhận được”.