Bí mật của Ramadan: Trân trọng sự thiêng liêng của thời gian

Bài viết của Maha Elgenaidi, Người sáng lập và Giám đốc điều hành (Bio)

10 Tháng ba, 2025

Khi trò chuyện với những người thuộc các tôn giáo khác về tháng Ramadan, tôi thường cảm thấy khó diễn đạt trọn vẹn ý nghĩa của nó. Đặc biệt, việc nhịn ăn dường như gợi lên một loạt cảm xúc lẫn lộn—sự tò mò, hoài nghi, và thậm chí cả lòng thương hại.

Một số người cho rằng điều đó đáng ngưỡng mộ nhưng lại cực đoan; số khác lại cho rằng đó hẳn là một nghĩa vụ nặng nề. Từng là người hoàn toàn không theo tôn giáo nào trong những năm đầu đời, tôi hiểu quan điểm này. Nhìn từ bên ngoài, những thực hành tôn giáo liên quan đến kỷ luật, sự hy sinh hoặc tự kiềm chế có thể trông kỳ lạ, không cần thiết, hoặc thậm chí là gò bó.

Nhưng đối với những người tuân thủ Ramadan, nó lại mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Đó không phải là thời kỳ thiếu thốn, mà là thời kỳ sung túc - sung túc về sự minh mẫn, lòng biết ơn và sự đổi mới tâm linh. Người Hồi giáo háo hức chờ đợi tháng Ramadan đến, chuẩn bị cho một tháng phụng sự, gắn kết cộng đồng và phát triển bản thân. Và khi nó kết thúc, nhiều người cảm thấy một nỗi mất mát sâu sắc, không phải vì sự trở lại với thức ăn và đồ uống, mà vì Ramadan mang đến một điều hiếm có và quý giá: nhận thức cao hơn về thời gian và cách bạn sử dụng nó.

Ramadan: Tháng mang ý nghĩa tâm linh và xã hội.

Ramadan là tháng thứ chín trong lịch âm của Hồi giáo, thời điểm mà người Hồi giáo tin rằng những câu thơ đầu tiên của Kinh Qur'an đã được mặc khải cho Nhà tiên tri Muhammad. Đó là tháng của sự thờ phụng, ăn chay, bố thí và đoàn kết. Việc kiêng ăn và uống từ bình minh đến hoàng hôn—khoảng từ 10 đến 16 giờ ở Hoa Kỳ, tùy thuộc vào mùa—chỉ là một khía cạnh của việc ăn chay. Hơn cả một hành động thể chất, ăn chay nhằm mục đích rèn luyện tính tự kỷ luật, sự tỉnh thức và nhận thức sâu sắc hơn về Thượng đế, đặc biệt là trong việc phát triển nhân cách và thói quen tốt.

Ramadan cũng là tháng mang đậm tính cộng đồng. Các gia đình quây quần bên nhau dùng bữa trước bình minh (suhoor) và bữa iftar lúc hoàng hôn, cùng người thân yêu phá vỡ lễ nhịn ăn và thể hiện lòng hào phóng với mọi người. Các nhà thờ Hồi giáo chật kín người hành lễ, và cảm giác đoàn kết hiện hữu rõ rệt. Người Hồi giáo nỗ lực củng cố các mối quan hệ của họ—không chỉ với Thượng đế, mà còn với gia đình, bạn bè và cộng đồng. Đây là thời gian để suy ngẫm, biết ơn và đổi mới.

Tuy những lợi ích về mặt tinh thần và xã hội này được công nhận rộng rãi, tôi tin rằng món quà sâu sắc nhất của tháng Ramadan chính là khả năng định hình lại nhận thức của chúng ta về thời gian.

Việc nhịn ăn như một lời nhắc nhở về sự thiêng liêng của thời gian

Nhịn ăn từ bình minh đến hoàng hôn làm tăng nhận thức của chúng ta về thời gian theo một cách khó có thể nắm bắt được nếu không trải nghiệm. Mặc dù những người Hồi giáo mộ đạo cầu nguyện năm lần mỗi ngày trong suốt cả năm, nhưng cảm nhận về sự trôi qua của thời gian không bao giờ rõ rệt như trong tháng Ramadan.

Sự chuyển động của Mặt Trời—một điều thường mờ nhạt trong nền—lại trở thành cấu trúc định hình nên một ngày của bạn. Bạn luôn ý thức được vị trí của nó trên bầu trời, mong chờ khoảnh khắc có thể kết thúc thời gian nhịn ăn của mình.

Nhưng nhịn ăn không chỉ đơn thuần là chờ đợi thức ăn. Nó buộc bạn phải chậm lại và chú ý - đến cách bạn sử dụng từng phút, từng giờ, nơi bạn dồn năng lượng và điều gì thu hút sự chú ý của bạn. Thời gian không còn cảm thấy vô tận; nó trở thành thứ gì đó quý giá, thứ cần được bảo vệ khỏi sự xao nhãng và sử dụng một cách có chủ đích.

Trong cuộc sống thường nhật, chúng ta bị cuốn vào vô số hướng khác nhau—công việc, mạng xã hội, những chu kỳ tin tức bất tận—tất cả đều tranh giành thời gian và sự chú ý của chúng ta. Thật dễ dàng nhầm lẫn sự bận rộn với năng suất và đánh mất đi những điều thực sự quan trọng. Tháng Ramadan phá vỡ chu kỳ này. Nó buộc chúng ta phải tạm dừng, tạo không gian cho sự suy ngẫm và một ý thức mục đích mới.

Lấy lại thời gian khỏi những phiền nhiễu

Không còn bị gián đoạn bởi việc ăn uống và ăn vặt liên tục, và với sự chú tâm cao độ, bạn sẽ nhận thức được mình thực sự có bao nhiêu thời gian trong một ngày. Bạn bắt đầu để ý đến những hoạt động nhỏ nhặt, vô nghĩa đang chiếm mất thời gian của mình—lướt điện thoại vô thức, những cuộc trò chuyện hời hợt, những việc không cần thiết làm vì nghĩa vụ chứ không phải vì mục đích. Bạn trở nên có chủ đích hơn về cách mình sử dụng năng lượng.

Sự nhận thức cao độ này dẫn đến việc tự nhiên loại bỏ những yếu tố gây xao nhãng. Nhiều người nhận thấy mình đang dần xa rời việc sử dụng mạng xã hội quá mức, các cuộc tranh luận chính trị và những tin tức xoay quanh sự phẫn nộ. Tiếng ồn ào không ngừng của thế giới, điều từng tưởng chừng rất cấp bách, giờ đây lại trở nên tầm thường.

Thay vào đó, thời gian được dành cho những điều có ý nghĩa hơn: những lời cầu nguyện tập trung hơn, sự suy ngẫm sâu sắc hơn, nhiều thời gian hơn cho gia đình và các hoạt động nuôi dưỡng tâm hồn.

Một số người nhận thấy mình đọc nhiều hơn, viết nhiều hơn, hoặc đơn giản là sống trọn vẹn từng khoảnh khắc theo những cách mà trước đây họ chưa từng làm được. Việc nhịn ăn dạy cho chúng ta một bài học sâu sắc: phần lớn những điều mà chúng ta cho rằng mình “không có thời gian” thực chất chỉ bị những thứ gây xao nhãng chiếm mất.

Điểm tối ưu: Sự điều độ và khả năng thích ứng.

Dĩ nhiên, nhịn ăn không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nếu không thực hiện đúng cách, nó có thể dẫn đến kiệt sức hoặc khó khăn. Nhưng Ramadan dạy chúng ta sự cân bằng. Qua thử và sai, bạn học cách điều chỉnh nhịp sống hàng ngày - thức dậy sớm để ăn bữa suhoor, phân bổ năng lượng suốt cả ngày, lựa chọn những thực phẩm bổ dưỡng giúp duy trì năng lượng thay vì làm suy yếu cơ thể. Bạn phát triển khả năng thích ứng dựa trên hoàn cảnh hàng ngày, một kỹ năng vô giá không chỉ áp dụng trong tháng Ramadan.

Có một "điểm cân bằng lý tưởng" trong việc nhịn ăn - một trạng thái mà sự đấu tranh tan biến, và một nhịp điệu mới xuất hiện. Chính trong không gian này, bản chất thực sự của việc nhịn ăn được bộc lộ: không phải là đói hay mệt mỏi, mà là sự minh mẫn và thiêng liêng. Một cảm giác sâu sắc về sự hiện diện, mục đích và kết nối với điều gì đó vĩ đại hơn được hình thành. Một số người đạt được điều này trong vài ngày đầu tiên nhịn ăn, trong khi những người khác tìm thấy nó vào giữa hoặc trong một phần ba cuối tháng.

Mang bài học ấy vượt ra ngoài tháng Ramadan

Món quà thực sự của tháng Ramadan không chỉ nằm ở việc nhịn ăn mà còn ở những thói quen và nhận thức mà nó mang lại. Nó cho thấy chúng ta đã lãng phí bao nhiêu thời gian vào những điều gây xao nhãng và chúng ta có thể dành nhiều thời gian hơn cho những điều thực sự quan trọng. Nhiều người tuân thủ tháng Ramadan nhận thấy rằng họ có nhiều thời gian hơn họ nghĩ để cầu nguyện, dành thời gian cho gia đình, đọc sách, suy ngẫm và phát triển bản thân.

Thử thách là làm sao để duy trì sự tỉnh thức đó vượt ra ngoài tháng Ramadan - tiếp tục bảo vệ thời gian của mình, loại bỏ những điều không cần thiết và tập trung vào những gì mang lại sự thỏa mãn thực sự. Ramadan dạy chúng ta rằng thời gian, khi được sử dụng một cách có chủ đích, là một trong những món quà quý giá nhất mà chúng ta có. Và một khi nhận ra điều đó, chúng ta sẽ không bao giờ nhìn nhận nó theo cách cũ nữa.