Chọn thời điểm để chinh phục Hang Sơn Đoòng

Thám hiểm Hang Sơn Đoòng là hành trình đi sâu vào kỳ quan hang động lớn nhất thế giới. Các chuyến thám hiểm chỉ được tổ chức từ tháng 1 đến tháng 8 hàng năm, nhằm đảm bảo an toàn tối ưu và bảo tồn hệ sinh thái độc đáo bên trong hang động. Mỗi giai đoạn trong mùa thám hiểm mang đến một diện mạo hoàn toàn khác biệt bên trong hang động rộng lớn, từ điều kiện thời tiết, cảnh quan thiên nhiên, cho đến những hiện tượng tự nhiên độc đáo chỉ xuất hiện trong những khung thời gian nhất định.

Bạn muốn bắt gặp vẻ đẹp hoang dã đầy sức sống của các cánh rừng, hay sự tĩnh lặng huyền bí của những ngày sương mù bên trong hang động? Bạn ưu tiên ánh sáng hoàn hảo cho nhiếp ảnh, hay không khí mát mẻ dễ chịu cho những chặng trekking dài? Thời điểm bạn chọn chính là phiên bản Sơn Đoòng mà bạn sẽ mang về trong ký ức.

Bài viết này sẽ đưa bạn qua từng giai đoạn của từng mùa để bạn hiểu rõ điều gì đang chờ đợi ở mỗi khung thời gian, và tìm ra thời điểm lý tưởng nhất cho hành trình Sơn Đoòng của riêng mình.

Đặc trưng của lộ trình và khí hậu trong Sơn Đoòng

Hành trình thám hiểm Sơn Đoòng kéo dài 6 ngày 5 đêm với tổng quãng đường khoảng 25 km. Những cánh rừng nguyên sinh bạt ngàn, những con suối trong vắt cắt ngang đường mòn, những con dốc rừng thoai thoải đến dốc đá gập ghềnh,… kết hợp tạo nên chuyến phiêu lưu thỏa mãn mọi đam mê chinh phục.

Với tổng thời lượng 6 ngày 5 đêm, bạn sẽ có 4 ngày trekking với 4 cung bậc cảm xúc khác nhau. Du khách sẽ đi xuyên Hang Én, đu dây xuống Hang Sơn Đoòng, chiêm ngưỡng ánh sáng chiếu rọi Vọng Khủng Long, và chinh phục Bức tường Việt Nam cao đến 90m. 60% lộ trình sẽ đưa du khách kinh qua rừng núi, thung lũng, sông suối ngoài trời và 40% lộ trình trekking trong hang động.

Lộ trình trekking trong rừng sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi thời tiết ở VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, mang đặc trưng nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm, mưa nhiều, với sự phân hóa rõ rệt giữa mùa mưa và mùa khô. Tuy nhiên, hang Sơn Đoòng lại có một hệ khí hậu hoàn toàn riêng biệt như một cỗ máy điều hòa khổng lồ nằm sâu trong lòng núi đá vôi.

Thể tích trong Hang Sơn Đoòng lên đến 38,5 triệu m3, chiều dài đến 9 km kết hợp với dòng sông ngầm và ánh sáng từ 2 hố sụt tạo điều kiện lưu thông không khí, điều hòa nhiệt độ. Nhờ đó, nhiệt độ trong hang luôn ổn định ở mức 20 - 25°C quanh năm: mát mẻ vào mùa hè và ấm hơn vào mùa đông.

Mùa đông (từ tháng 12 - tháng 2) khi cả VQG Phong Nha - Kẻ Bàng chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc thì bên trong hang Sơn Đoòng lại khá ấm áp. Thời điểm tour Sơn Đoòng khởi hành vào tháng 1 hàng năm, mặc dù thời tiết bên ngoài có thể hơi lạnh nhưng khi đặt chân vào trong hang, Quý khách sẽ cảm nhận như đang ở trong một cỗ máy sưởi khổng lồ với nhiệt độ duy trì từ 20 - 25 độ C. Đặc biệt hơn nữa là lòng hang sẽ trở nên trong vắt, có thể nhìn xa đến 1km hướng về Hố sụt 1.

Mùa xuân (từ tháng 3 - tháng 5), nhiệt độ ngoài trời và trong Hang Sơn Đoòng sẽ không chênh lệch quá lớn. Đây là thời điểm giao mùa nên hang động thỉnh thoảng xuất hiện những làn mây mỏng khiến cho không gian hang động đá vôi thêm phần mềm mại.

Mùa hè (từ tháng 6 - tháng 8), khi ngoài trời nhiều nắng và có lúc nhiệt độ lên đến khoảng 38 độ C, bên trong hang Sơn Đoòng lại trở nên mát mẻ và xuất hiện các tầng mây bay lơ lửng. Ở các hố sụt trong hang Sơn Đoòng, nơi có ánh sáng và không khí lưu thông, các tầng mây sẽ có những chuyển biến nhẹ nhàng bởi có sự giao thoa với thời tiết ngoài trời.

Một điểm nhấn hiếm có khi thám hiểm Sơn Đoòng vào mùa hè là du khách có thể may mắn chứng kiến cảnh quan 4 mùa lần lượt xuất hiện trong cùng một khoảnh khắc tại Hố Sụt 1. Cảnh quan mùa xuân với những áng mây mỏng bồng bềnh dần được chùm tia nắng dịu nhẹ của mùa hè chiếu rọi. Áng mây lơ đễnh dần tan vào ánh nắng tạo nên không gian trong vắt của mùa thu. Rồi khi ánh sáng tắt dần, những cơn gió nhẹ thổi qua mang theo hơi se lạnh như báo hiệu mùa đông đã đến.

Đặc biệt, cho dù là thời điểm nào trong năm, chỉ cần trời quang và có nắng thì cột sáng rực rỡ sẽ luôn chiếu xuống lòng hang từ Hố sụt 1.

Từ tháng 9 đến tháng 12, tour tạm ngưng hoạt động trong mùa mưa nhằm đảm bảo an toàn và bảo tồn môi trường tự nhiên. Toàn bộ bãi trại và thiết bị trong rừng cũng như trong hang được thu dọn hoàn toàn, trả lại môi trường nguyên sơ cho Hang Sơn Đoòng. Nhờ đó mà hệ sinh thái có không gian phục hồi tự nhiên, duy trì vẻ đẹp hoang sơ trường tồn với thời gian.

Mỗi mùa, một phiên bản Sơn Đoòng

Tháng 1 - Tháng 3: Mùa ánh sáng biểu tượng trong hang Sơn Đoòng

Tháng 1 đến tháng 3 là thời điểm cuối mùa đông và đầu mùa xuân nên thời tiết sẽ có những đợt không khí se lạnh, trời nhiều mây xen kẽ những ngày nắng ấm. Hành trình trekking trong rừng sẽ mát mẻ và ít mất sức hơn. Dọc đường trekking, rừng nguyên sinh vừa trải qua mùa đông sẽ gợi lên vẻ nguyên sơ, trầm mặc bởi sắc xanh thẫm phủ lớp sương trắng mỏng nhẹ.

Tháng 1 - tháng 3 cũng là thời điểm xuất hiện chùm tia nắng (sunbeam) chiếu vào trong Hang Én từ cửa lớn, len qua dốc đá cao dẫn ánh sáng chiếu xuống hồ nước ngầm và bãi trại. Du khách sẽ có thể chiêm ngưỡng hiện tượng này vào sáng ngày trekking thứ 2 trong hành trình chinh phục Hang Sơn Đoòng.

Đến sáng ngày trekking thứ 3, khi chinh phục Vọng Khủng Long ở Hố Sụt 1, du khách sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng chùm tia nắng biểu tượng của Hang Sơn Đoòng. Từ miệng Hố Sụt 1 cao khoảng 449m, những tia nắng sáng chói xuyên qua Hố sụt, chiếu xuống những khối thạch nhũ khổng lồ. Từ tia nắng len lỏi đầu tiên, chùm tia nắng dần lan tỏa rồi từ từ quét qua khối măng đá Wedding Cake vào Vọng Khủng Long.

Khối măng đá Wedding Cake như một sân khấu được thiên nhiên thiết kế và chùm tia nắng chiếu rọi như ánh đèn sân khấu. Đây chính là khoảnh khắc điện ảnh đã khiến biết bao du khách và nhiếp ảnh gia say mê, muốn ngắm nhìn và ghi lại khoảnh khắc kỳ ảo này.

Tháng 4 - Tháng 5: Mùa cân bằng giữa cảnh quan, trải nghiệm và thể lực

Nếu tháng 1 - tháng 3 là mùa của ánh sáng biểu tượng, thì tháng 4 đến tháng 5 lại được là giai đoạn cân bằng nhất cho hành trình thám hiểm Sơn Đoòng. Thời tiết lúc này chuyển dần sang mùa ấm, nhiệt độ dễ chịu, không quá nóng và nhiều ngày nắng đẹp. Điều kiện khí hậu ổn định giúp nhịp trekking trong rừng và trong hang trở nên đều đặn, dễ thích nghi với môi trường rừng nhiệt đới.

Trong VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, tháng 4 - tháng 5 là thời điểm hệ sinh thái bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh mẽ. Hoa rừng nở rải rác dọc lối mòn, rừng cây chuyển sắc xanh tươi mới, những con suối trong rừng trong vắt và hàng đàn bướm bay rợp trời tạo nên cánh rừng sinh động, rực rỡ dưới nắng vàng.

Dòng suối ngầm trong Hang Én sẽ trong vắt và phản chiếu màu xanh ngọc bích dưới ánh sáng mặt trời. Trong Hang Sơn Đoòng, nước sông ngầm chìm trong bóng tối dày đặc khi được ánh đèn chiếu vào sẽ ánh lên màu trong xanh như khối ngọc bích khổng lồ len lỏi giữa tầng tầng lớp lớp đá vôi.

Vào ngày trekking thứ 2, khi tiến vào Hang Sơn Đoòng và ngày trekking thứ 3, khi khám phá Hố Sụt 1 và Hố Sụt 2, du khách sẽ có thể nhìn thấy những làn mây và màn sương trong hang. Đấy là khi hơi nước từ sông ngầm ngưng tụ và tạo thành hiện tượng mây lơ lửng ở gần cửa hang và hố sụt, hay một số đoạn trong lòng hang có sông ngầm chảy qua.

Khi ra khỏi Hang Sơn Đoòng trong ngày trekking thứ 4, du khách sẽ có thể ngồi bè vượt hồ nước (Hành lang Passchendaele) dài hơn 400m để đến Bức tường Việt Nam. Du khách sẽ có không gian chiêm ngưỡng kiến tạo địa chất đã tạo nên 2 bên vách đá khổng lồ. Khoảnh khắc này sẽ khiến du khách vừa mãn nhãn, vừa kinh ngạc và vừa muốn bè đi thật chậm để ngắm nhìn những kiệt tác bằng đá vôi này lâu thêm chút nữa.

Thời điểm hồ nước rút cạn, du khách sẽ lần theo dấu chân của những nhà thám hiểm Sơn Đoòng đầu tiên, lội bùn vượt qua đoạn hành lang được ví như trận Passchendaele để chinh phục Bức tường Việt Nam.

Tháng 6 - Tháng 8: Mùa hè mát lành trong lòng đất

Mùa hè ở Phong Nha có nhiều ngày nắng, nhiệt độ ngoài trời có lúc lên đến 35 - 38°C. Tuy nhiên, khi bước vào hành trình thám hiểm Sơn Đoòng, cảm giác oi nóng sẽ nhanh chóng lùi lại phía sau bởi phần lớn lộ trình sẽ di chuyển dưới tán cây rừng và trong hang động. Đặc biệt là vào ngày trekking thứ 2 và 3 gần như hoàn toàn di chuyển trong hang động nên ít chịu ảnh hưởng từ thời tiết bên ngoài.

Mùa hè cũng là thời điểm hệ sinh thái rừng phát triển đạt đến đỉnh điểm nhất. Dọc các lối trekking, thảm thực vật xanh mướt, hoa rừng nở rộ và nhiều loại cây rừng như ổi rừng, chôm chôm rừng bắt đầu ra trái, tạo nên bức tranh sinh động của rừng già nhiệt đới.

Các con suối và dòng sông ngầm trở thành điểm dừng chân và giải nhiệt tự nhiên, nơi du khách có thể tắm mát và ngâm mình trong làn nước mát lạnh. Tháng 6 cũng là mùa chim én sinh sản. Hàng trăm nghìn cánh chim én làm tổ trên vách đá trong Hang Én và lũ lượt đi kiếm ăn vào sáng sớm rồi bay về khi trời sập tối.

Lúc này, Hang Sơn Đoòng vận hành như một “cỗ máy điều hòa” tự nhiên với nhiệt độ ổn định khoảng 20 - 25°C. Ngay từ cửa hang, du khách có thể cảm nhận rõ luồng hơi mát lạnh từ trong hang thổi ra.

Vào ngày trekking thứ 3 và thứ 4, du khách có thể sẽ nhìn thấy hình ảnh các bãi trại, Hố Sụt 1 và khu rừng nguyên sinh ở Hố Sụt 2 được bao phủ bởi những làn mây trôi lơ đễnh. Khu rừng già dưới ánh sáng mặt trời trở nên huyền ảo giữa mây mờ khiến bất cứ ai nhìn thấy cũng dễ liên tưởng đến hình ảnh Vườn Địa Đàng bên trong hang động lớn nhất thế giới.

Trong những ngày có mưa, Hố Sụt 1 sẽ có hiện tượng rèm mưa thác nước nhẹ nhàng bao trùm măng đá Wedding Cake. Khi đứng từ dưới nền hang ngước nhìn lên, du khách sẽ cảm nhận sự hùng vĩ của không gian hang động và phần nào hiểu được sự hình thành của khối măng đá nổi tiếng này.

Thời điểm chỉ là một phần của hành trình

Mỗi giai đoạn trong năm sẽ mang lại những khoảnh khắc rất khác nhau. Có lúc là ánh sáng, có lúc là mây, có lúc chỉ là cảm giác đi sâu dần vào một không gian tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Không có thời điểm nào giống thời điểm nào, và cũng không có chuyến đi Sơn Đoòng nào giống chuyến đi trước đó.

Cho nên, điều quyết định bạn có thực sự tận hưởng được những khoảnh khắc ấy hay không sẽ không nằm ở thời điểm, mà nằm ở kỳ vọng bạn mong muốn chiêm ngưỡng điều gì và sự chuẩn bị của chính bạn. Hành trình dài ngày, địa hình phức tạp và cường độ trekking liên tục đòi hỏi thể lực tốt, tinh thần vững và sự chủ động thích nghi. Khi cơ thể đủ thể lực và chuẩn bị tâm thế đủ sẵn sàng, bạn mới có thể đi trọn hành trình, cảm nhận trọn không gian và giữ lại cho mình những ký ức đúng nghĩa về Sơn Đoòng.