Vì sao pháp chế hiện đại phải trở thành Business Partner?

Pháp chế trở thành business partner — bài viết phân tích lý do pháp chế hiện đại cần trở thành Business Partner trong doanh nghiệp.

Trong nhiều doanh nghiệp trước đây, pháp chế thường được nhìn nhận như một bộ phận “kiểm tra cuối cùng”. Hợp đồng gần hoàn tất mới được chuyển sang, quyết định gần chốt mới xin ý kiến. Vai trò của pháp chế khi đó khá rõ ràng: xác nhận đúng - sai theo quy định pháp luật, sau đó bàn giao lại cho bộ phận kinh doanh tiếp tục triển khai.

Cách vận hành này từng phù hợp trong bối cảnh doanh nghiệp ít giao dịch phức tạp, tốc độ ra quyết định chậm và mức độ rủi ro còn ở ngưỡng thấp. Tuy nhiên, khi môi trường kinh doanh thay đổi nhanh hơn, mô hình này bắt đầu bộc lộ nhiều giới hạn. Khi pháp chế chỉ xuất hiện ở “điểm cuối”, phần lớn rủi ro pháp lý thực chất đã hình thành từ trước đó. Lúc này, dù có phát hiện vấn đề, dư địa để điều chỉnh cũng không còn nhiều.

Chính từ thực tế này, vai trò của pháp chế buộc phải dịch chuyển: từ người kiểm tra sang Business Partner - người đồng hành cùng hoạt động kinh doanh ngay từ đầu.

Khi pháp chế đứng ngoài kinh doanh, rủi ro thường đã quá muộn

Trong thực tế vận hành doanh nghiệp, phần lớn rủi ro pháp lý không đến từ hành vi cố tình vi phạm pháp luật. Chúng thường phát sinh từ các quyết định kinh doanh được đưa ra rất nhanh, trong bối cảnh thiếu thông tin, chịu áp lực về chi phí, tiến độ hoặc cơ hội thị trường.

Nếu pháp chế chỉ tham gia ở giai đoạn “soát hợp đồng cuối cùng”, sẽ rất khó để:

• hiểu đầy đủ mục tiêu thật sự của giao dịch
• nhìn thấy rủi ro ngay từ cấu trúc hợp tác hoặc cách phân chia trách nhiệm
• hoặc đề xuất phương án thay thế phù hợp với thực tế vận hành

Ở trạng thái đó, pháp chế dễ rơi vào thế bị động: hoặc phải chấp nhận những rủi ro đã hình thành, hoặc trở thành “người cản trở” vì đưa ra cảnh báo khi mọi thứ gần như đã được quyết định xong.

Business Partner không có nghĩa là đánh đổi pháp lý

Một hiểu lầm khá phổ biến là cho rằng pháp chế trở thành Business Partner đồng nghĩa với việc “chiều theo kinh doanh” hoặc nới lỏng nguyên tắc pháp lý. Thực tế thì ngược lại.

Pháp chế với vai trò Business Partner là người:

• hiểu mục tiêu kinh doanh để tư vấn đúng trọng tâm
• tham gia sớm để giảm rủi ro thay vì ngăn cản giao dịch
• và đưa ra giải pháp pháp lý khả thi, thay vì chỉ dừng lại ở cảnh báo chung chung

Khi hiểu rõ mục tiêu business, pháp chế có thể phân biệt được:

• đâu là rủi ro có thể kiểm soát
• đâu là rủi ro không thể chấp nhận
• và đâu là điểm cần điều chỉnh để giao dịch vẫn có thể tiếp tục một cách an toàn

Sự khác biệt nằm ở chỗ: pháp chế không còn chỉ nói “không được”, mà nói rõ “nên làm thế nào”.

Vai trò Business Partner làm thay đổi giá trị của pháp chế

Khi pháp chế tham gia với vai trò đồng hành, giá trị của ý kiến pháp lý cũng thay đổi rõ rệt. Pháp chế không còn chỉ đưa ra kết luận “được hay không”, mà bắt đầu tham gia vào quá trình ra quyết định bằng cách trả lời những câu hỏi cụ thể hơn:

• nên triển khai theo phương án nào
• với những điều kiện pháp lý nào đi kèm
• và rủi ro được kiểm soát ở mức độ nào

Ở giai đoạn này, pháp chế dần được nhìn nhận như một phần của quá trình vận hành và ra quyết định, thay vì chỉ là bộ phận hỗ trợ phía sau.

Xem thêm:

• Pháp chế doanh nghiệp trưởng thành như thế nào qua từng giai đoạn nghề nghiệp?
• Người mới làm pháp chế thường kẹt ở giai đoạn nào?
• 5 dấu hiệu cho thấy pháp chế đang trưởng thành đúng hướng

Rèn tư duy Business Partner như thế nào?

Tư duy Business Partner không đến từ việc học thêm khái niệm, mà được hình thành thông qua:

• việc đặt mình vào bối cảnh vận hành thực tế của doanh nghiệp
• xử lý các tình huống không có đáp án tuyệt đối đúng - sai
• và chịu trách nhiệm với đề xuất pháp lý của chính mình

Đó cũng là cách các chương trình Pháp chế Doanh nghiệp tại LVA được thiết kế: học thông qua case thực tế, mô phỏng công việc pháp chế trong doanh nghiệp, giúp người học hình thành tư duy đồng hành cùng kinh doanh ngay từ giai đoạn đầu, thay vì chỉ dừng ở lý thuyết pháp luật.

“Pháp chế hiện đại không đứng ngoài kinh doanh, mà đứng cùng doanh nghiệp để làm kinh doanh an toàn hơn.”

Tại LVA, thấu hiểu những khó khăn và thách thức người làm pháp chế gặp phải trong kỷ nguyên mới, với sự thay đổi liên tục của thị trường, LVA xây dựng chương trình đào tạo Pháp chế với mục tiêu giúp người học “Chắc nghề - Vững tư duy” để có bước đường dài hơi trong sự nghiệp của mình.

Tìm hiểu thêm các chương trình đào tạo Pháp chế tại LVA:

• Nền tảng hành nghề Pháp chế doanh nghiệp
• Chuyên sâu Pháp chế doanh nghiệp

? Đăng ký tư vấn ngay để LVA hỗ trợ và tư vấn lộ trình học phù hợp với bạn nhé.

Tài liệu tham khảo: Luật Doanh nghiệp 2020 — thuvienphapluat.vn.

Căn cứ pháp lý tham khảo: BLDS 2015 (Luật số 91/2015/QH13); Luật Doanh nghiệp 2020 (Luật số 59/2020/QH14) — điều chỉnh tổ chức và hoạt động doanh nghiệp.

Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo về nghề pháp chế doanh nghiệp, không phải tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể. Để được hỗ trợ, vui lòng liên hệ trực tiếp với luật sư hoặc chuyên gia pháp lý có chuyên môn.