Bom lượn nội địa đầu tiên của Ukraine

Theo Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine Mykhailo Fedorov, quá trình phát triển loại bom lượn này kéo dài 17 tháng. Đây là sản phẩm của Brave1 — cơ quan công nghệ quốc phòng do chính phủ Ukraine thành lập.

Loại vũ khí chưa được công bố tên gọi chính thức, nhưng được cho là mang đầu đạn nặng khoảng 250 kg, tích hợp bộ cánh mở rộng tầm bay cùng hệ thống dẫn đường chưa được tiết lộ chi tiết.

Trong tuyên bố mới nhất, Brave1 cho biết quả bom lượn đã “hoàn tất mọi cuộc thử nghiệm cần thiết” và được xác nhận đủ điều kiện triển khai tác chiến. Theo phía Ukraine, vũ khí này có khả năng tấn công các mục tiêu nằm “hàng chục km phía sau chiến tuyến đối phương”.

Ukraine trước đây chưa sở hữu bom dẫn đường phóng từ trên không do nước này tự phát triển. Việc hoàn thiện loại bom lượn mới được xem là bước tiến đáng chú ý đối với ngành công nghiệp quốc phòng trong nước.

Sau khi Bộ Quốc phòng Ukraine đặt lô hàng đầu tiên, các phi công được cho là đã bắt đầu huấn luyện sử dụng loại vũ khí này, cho thấy khả năng triển khai thực chiến có thể diễn ra trong thời gian gần.

Giới chức Ukraine khẳng định thiết kế của loại bom này được phát triển hoàn toàn mới và “không sao chép từ các hệ thống của phương Tây hay Liên Xô”.

Một đoạn video được công bố kèm theo cho thấy quả bom được thả từ máy bay cường kích Su-24 Fencer của Không quân Ukraine. Sau khi rời máy bay, bộ cánh mở rộng tầm bay nhanh chóng bung ra. Vũ khí này cũng được trang bị các cánh ổn định đuôi hình chữ thập cỡ lớn. Một số chi tiết bên dưới thân bom cho thấy nó có cơ chế “lật ngược” trước khi bung cánh — cách hoạt động tương tự nhiều mẫu bom lượn hiện đại của Nga.

Thách thức hỏa lực Nga

Đối với Không quân Ukraine, đây được xem là sự bổ sung quan trọng bên cạnh các loại bom dẫn đường do phương Tây viện trợ.

Hiện Ukraine đang sử dụng nhiều loại bom dẫn đường như JDAM-ER (Joint Direct Attack Munition - Extended Range) do Mỹ cung cấp và AASM-250 Hammer của Pháp. Ngoài ra, Không quân Ukraine cũng triển khai rộng rãi bom đường kính nhỏ SDB (Small Diameter Bomb) do Mỹ sản xuất, vốn được trang bị cánh bung để tăng tầm tấn công.

Dựa trên kinh nghiệm phát triển máy bay không người lái cảm tử tầm xa cũng như các loại bom lượn hiện có của cả Nga và Ukraine, giới phân tích nhận định loại bom mới nhiều khả năng sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp định vị vệ tinh để tấn công các tọa độ được lập trình sẵn. Trong tương lai, vũ khí này có thể được tích hợp thêm đầu dò mục tiêu, dù điều đó hiện chưa phải ưu tiên.

Hiện chưa rõ bom lượn mới của Ukraine có được trang bị động cơ đẩy hay không. Trước đó, Ukraine đã phát triển nhiều mẫu UAV cảm tử sử dụng động cơ phản lực. Đáng chú ý, bom dẫn đường Hammer do Pháp viện trợ cho Kiev cũng được tích hợp động cơ rocket hỗ trợ tăng tầm bắn.

Động cơ phụ trợ đặc biệt hữu ích với Ukraine, bởi các máy bay nước này thường phải phóng bom từ độ cao thấp nhằm tránh hệ thống phòng không dày đặc của Nga gần tiền tuyến. Tuy nhiên, ngay cả khi không có động cơ, loại bom mới vẫn được xem là năng lực quan trọng đối với Kiev, nhất là trong bối cảnh nguồn cung đạn dược phương Tây có nguy cơ suy giảm hoặc gián đoạn.

Giới quan sát cho rằng cần thêm thời gian để đánh giá hiệu quả thực tế của loại vũ khí này cũng như khả năng tích hợp trên nhiều nền tảng khác ngoài Su-24, dù khả năng đó được đánh giá là rất cao.

Hiện Su-24 của Ukraine là máy bay mang các tên lửa hành trình Storm Shadow và SCALP-EG do Anh và Pháp cung cấp. Trong khi đó, tiêm kích MiG-29 Fulcrum và Su-27 Flanker chủ yếu đảm nhiệm vai trò mang các loại vũ khí không đối đất chính xác khác của phương Tây như JDAM-ER, SDB, Hammer và tên lửa chống radar AGM-88 HARM.

Với kích thước hiện tại, bom lượn mới của Ukraine nhiều khả năng có thể được tích hợp trên nhiều dòng máy bay khác nhau, trong đó có MiG-29, Su-27 và cả cường kích Su-25 Frogfoot — loại máy bay hiện cũng đang sử dụng bom Hammer.

Theo các nhà quan sát, với việc phát triển loại vũ khí mới này, Ukraine tiến gần hơn tới việc bắt kịp năng lực của Nga về sử dụng các dòng bom lượn và bom dẫn đường chính xác. Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga hiện sử dụng rộng rãi các loại bom thông thường được gắn thêm bộ dẫn đường để tăng độ chính xác và tầm tấn công. Moscow cũng liên tục cải tiến thiết kế bom lượn nhằm nâng cao hiệu quả tác chiến so với các phiên bản ban đầu còn tương đối đơn giản.