World Cup của ông Donald Trump – Một phiên bản đầy giận dữ và u ám của môn "thể thao vua"

World Cup của ông Donald Trump - Một phiên bản đầy giận dữ và u ám của môn "thể thao vua"

Trước 18 giờ tối thứ Sáu theo giờ địa phương tại sân vận động Los Angeles, nam diễn viên thủ vai Ted Lasso - vị HLV hư cấu của một đội bóng tưởng tượng trong một thế giới bóng đá đầy cảm hứng nhưng cũng khá phi thực tế - sẽ xuất hiện trước hàng trăm triệu khán giả truyền hình đang theo dõi chặng khởi đầu của World Cup 2026 trên đất Mỹ. Ông sẽ gửi đi thông điệp quen thuộc rằng: bóng đá có thể đoàn kết cả thế giới.

Trớ trêu thay, Jason Sudeikis sẽ nói những lời ấy vào đúng thời điểm quốc gia đăng cai World Cup lại có kế hoạch tiến hành các cuộc không kích nhằm vào quốc gia được xếp hạng hai của bảng G, sau khi trước đó bị cáo buộc đã góp phần gây ra cái chết của nguyên thủ nước này.

Thông điệp về sự đoàn kết ấy có lẽ cũng sẽ đến tai Tổng thống Mỹ Donald Trump - người đã phát động sáu cuộc xung đột quân sự trong nhiệm kỳ thứ hai của mình. Những chính sách nhập cư gây chia rẽ sâu sắc của ông cũng dẫn đến việc Omar Artan, trọng tài xuất sắc nhất châu Phi đương nhiệm, bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ.

Có lẽ lời kêu gọi đầy hy vọng ấy sẽ phù hợp hơn với Gianni Infantino, Chủ tịch FIFA - người cũng rất thích nói rằng bóng đá gắn kết thế giới, dù ông thích diễn đạt bằng câu khẩu hiệu Latinh hóa đầy khoa trương trên chiếc cúp Club World Cup yêu quý của mình: "Pediludus Coniungit Mundum".

Tuy nhiên, trong bối cảnh này, Infantino dường như xuất hiện không phải với hình ảnh một "Đấng cứu thế của bóng đá" nhân từ, mà giống một người đang chìm trong cơn hưng phấn kiểu ông Donald Trump - một nhân vật luôn trở nên phấn khích trước những nhà lãnh đạo độc đoán có sức hút. Và dường như ông cũng chẳng mấy bận tâm đến việc một trọng tài Somalia bị loại khỏi giải đấu, hay việc công dân của 39 quốc gia thành viên FIFA đang bị hạn chế nhập cảnh vào Mỹ.

Dẫu vậy, Jason Sudeikis vẫn sẽ phải đọc lời thoại của mình.

Đây là Los Angeles.

Nếu ông thực sự tin vào điều đó, có lẽ những người khác cũng sẽ tin theo.

Hãy mang đến chút cảm xúc ấm áp đi nào.

Nhưng giữa tất cả những điều ấy, trò đùa dường như vẫn nhắm vào chính chúng ta. Một lần nữa, người hâm mộ vẫn say mê trước sức hấp dẫn của bóng đá, bị cuốn hút bởi những kịch tính trên sân cỏ, mải tranh luận về khả năng phòng ngự của Djed Spence, trong khi thế giới bên ngoài đang chìm trong khủng hoảng.

Khi World Cup bước vào những vòng đấu đầu tiên - giai đoạn của những lá cờ tung bay và các bài diễn văn trang trọng - có lẽ đã đến lúc phải nói về khái niệm "sportswashing" kiểu Mỹ, về nước Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump, cũng như sự sẵn lòng của bóng đá trong việc song hành cùng mô hình ấy như một con chó đói bị lạc chủ.

Xung quanh giải đấu này đã có rất nhiều lời phóng đại. Nhưng không thể phủ nhận đây là một sự kiện mang tính bước ngoặt.

Trận khai mạc ở Los Angeles sẽ đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử, World Cup được tổ chức tại một quốc gia vừa bị chỉ trích là góp phần khơi mào một cuộc khủng hoảng quân sự quy mô toàn cầu, vừa bị cho là thúc đẩy một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu.

Qatar ít nhất còn công khai những mặt tối của mình. Thế giới biết rõ World Cup tại đó được xây dựng bằng mồ hôi và nước mắt của lao động nhập cư. Người ta có thể tranh cãi về mức độ nghiêm trọng, nhưng không ai phủ nhận thực tế ấy.

Trước đó, World Cup tại Nga cũng khiến nhiều người bất ngờ. Tổng thống Vladimir Putin đi trước thời đại trong việc sử dụng thể thao như công cụ quyền lực mềm. Khi ấy, phần lớn thế giới vẫn chấp nhận hoặc chưa nhận thức đầy đủ về những hệ lụy.

Còn bây giờ, người xem có thể ngồi trên ghế sofa, tay cầm điều khiển từ xa, vừa xem World Cup vừa chuyển kênh để theo dõi những diễn biến quân sự đang diễn ra theo thời gian thực.

Điều đó tạo nên một cảm giác buồn bã, như thể một cơ hội lớn đã bị bỏ lỡ.

Mỹ là cường quốc kinh tế và văn hóa số một thế giới, tự xem mình là người giám sát dân chủ toàn cầu. Đây là đất nước luôn đề cao tự do, nơi từ "freedom" được nhắc đến với niềm tự hào mãnh liệt.

Thế nhưng, Mỹ cũng là quốc gia đăng cai World Cup đầu tiên cấm một số thành viên FIFA nhập cảnh.

Bức tranh mà nước Mỹ mang đến lúc này bị mô tả là khô cằn, chia rẽ và đầy giận dữ - một phiên bản méo mó của ý tưởng "bóng đá đoàn kết thế giới".

Đáng lẽ mọi chuyện không cần phải như vậy.

Bóng đá vốn đã ăn sâu trong đời sống của rất nhiều cộng đồng nhập cư tại Mỹ. Hai mùa hè liên tiếp với các giải đấu FIFA hoàn toàn có thể trở thành chất keo gắn kết xã hội.

Thế nhưng, theo quan điểm của bài viết, nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump lại chứng kiến những chiến dịch nhằm vào một bộ phận dân cư trong nước, việc siết chặt biên giới và sự tái xuất của những câu chuyện độc hại xoay quanh chủng tộc và nhập cư.

Vì thế, việc trọng tài người Somalia bị loại không đơn thuần là một sai sót hành chính.

Theo tác giả, đó là một thông điệp có chủ đích gửi tới những người ủng hộ Tổng thống Donald Trump.

Đó là cách chủ nghĩa biệt lập của nước Mỹ vận hành từ bên trong: thuyết phục người dân rằng thế giới bên ngoài là mối đe dọa, rằng vấn đề biên giới là cuộc khủng hoảng lớn nhất đối với quốc gia giàu có và thành công nhất được hình thành bởi những người nhập cư.

Nhìn từ bên ngoài, chủ nghĩa biệt lập ấy hiện lên qua các hành động quân sự đơn phương và những căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng.

Bài viết cho rằng đó cũng là lý do khiến nước Mỹ, ở thời điểm hiện tại, không phải là một chủ nhà lý tưởng cho World Cup.

Dẫu vậy, bóng đá đã vượt qua những tranh cãi ở Qatar và Nga.

Có lẽ nó cũng sẽ vượt qua kỳ World Cup này.

Nhưng câu hỏi còn lại là: sau tất cả, bóng đá sẽ còn giữ được bao nhiêu tình yêu, niềm tin và khả năng kết nối con người?

Giới hạn chịu đựng của người hâm mộ sẽ bị kéo căng đến đâu?

Có lẽ, thế giới sắp sửa tìm ra câu trả lời.

(Bài viết của tác giả Barney Ronay, sinh sống ở Los Angeles trên tờ Theguardian)