LGT: Lịch sử ghi lại những chuyện thời sự của một giai đoạn. Lịch sử không có cũ mới. Cũng khó biết đúng sai. Trừ trường hợp là những biến cố lớn ghi lại trên giấy tờ chính thức với ngày giờ rõ ràng. Mởi quý vị và các bạn đọc bài viết Mắt Éch và Mắt Cá với những dữ kiện lịch sử - hay nói cho đúng hơn là dã sử, vì khó thể kiểm chứng hết, nhưng lý thú.

(Ban biên tập Bức Tranh Vân Cẩu)

———————————————-

Ếch là một loài động vật lưỡng thê, nghĩa là sống được cả ở dưới nước và trên bờ. Nông dân miền Nam Việt Nam thường ăn thịt ếch như là một nguồn cung cấp chất đạm (proteine) quan trọng tương đương với các loài cá rô, cá lóc, cá sặc, cá trê, cá tra, cá rô phi…Ếch dùng lưỡi dài của nó để cuốn bắt các loài côn trùng nhỏ như ruồi, muỗi, các loại bọ rùa, rầy…nhưng người ta cũng ngạc nhiên xiết bao khi thấy ếch cứ ngồi yên để bị rắn nuốt trọn, giống như là con rắn đã thôi miên được con ếch, bắt con ếch ngồi yên cho rắn xơi mồi (nếu con ếch dùng đôi chân của nó mà búng mạnh nhẩy ra xa thì có lẽ sác xuất con rắn bắt được nó e rằng không tới 5%).

Các nhà động vật học đem mổ xẻ mắt của con ếch, rồi đem nhuộm thì họ nhận ra rằng cặp mắt ếch chỉ có một loại tế bào nhìn được những chuyển động nhanh, trong khi đó những tế bào nhìn được những chuyển động chậm thì hoàn toàn không có: cho nên con ếch nhận ra được những côn trùng nhỏ bay vù vù trước mắt nó và dùng lưỡi bắt gọn những con côn trùng này một cách tài tình. Vì con rắn bò đến con ếch quá chậm nên con ếch không nhìn thấy mối nguy hiểm cận kề để mà nhẩy tránh cho nên bị con rắn diệt gọn.

Các nhà phỏng sinh học (bionic technology) đã mô phỏng cấu trúc của mắt ếch để chế tạo ra những camera theo dõi những chuyển động nhanh với vận tốc cao của các phản lực cơ chiến đấu có gia tốc gấp 5-6 lần âm thanh hay các hỏa tiễn có tốc độ di chuyển trên 27,000km /hr (gọi là tốc độ VŨ TRỤ I) hay các hỏa tiễn di chuyển trên 55,000km /hr (gọi là tốc độ VŨ TRỤ II) trong ngành kiểm soát không lưu tại các phi trường hiện đại (dĩ nhiên các chuyên viên điều hành không lưu có máy để convert các chuyển động nhanh xuống còn khoảng 80 hình/phút thì mới xem được)

Dân gian Việt Nam mới có câu: “giương mắt ếch ra mà nhìn” để chỉ tình trạng một con người nhìn một vật thể, một sự kiện mà không thấy được cái gì cả .

Tại sao cá lia thia, cá cảnh và những cá nhỏ dưới đáy biển sâu cỡ 30-40 meters (là độ sâu mà ánh sáng xuống tới được) lại có rất nhiều màu sắc đẹp đẽ lạ thường ? Đây chỉ là luật bù trừ của tạo hóa thiên nhiên ban cho chúng để mà sinh tồn. Đại đa số các loài cá dữ chỉ nhìn thấy 2 màu đen và trắng mà thôi, cho nên các loài cá có nhiều màu sắc đẹp đẽ đã thoát chết không bị các loài cá dữ bắt được vì các loài cá dữ không trông thấy được các loài cá có màu sắc sặc sỡ thì làm sao mà săn mồi bắt chúng được. Con chó cũng là loại động vật có đôi mắt không phân biệt được màu sắc.

Con người toàn bích hơn các sinh vật kia nhiều: người ta không những thấy được những chuyển động nhanh (dĩ nhiên chỉ là tương đối) mà cũng nhìn thấy được cả những chuyển động chậm nữa (tuy rằng có phần boring), người ta cũng nhận ra được rất nhiều màu sắc với độ tinh tế sắc sảo (chả thế mà chỉ có con người mới có họa sĩ). Bằng vào trực giác , ý niệm và tính toán lý luận, người ta còn nhận biết được cả những sự thể hay vật thể hiện hữu mà mắt thường không thể nhận ra được (thí dụ các hạt lượng tử, các virus gây bệnh mà kính hiển vi điện tử phóng đại đến 500,000 lần mà cũng không thấy…)

Đó là nói về lĩnh vực vật chất, còn trong lĩnh vực phi vật chất thì sao ? Trong lĩnh vực phi vật chất, con người do tiên kiến cũng có, do ngộ nhận cũng có, do lòng ganh tỵ (hoặc đố kỵ) cũng có, hoặc do lòng thiên vị + vị kỷ cũng có…v..v…khi nhận xét về người khác cũng đem cặp mắt ếch và cặp mắt cá ra nhìn, nên lời phê phán mang nhiều tính chất thiển cận và lố bịch một cách sống sượng trơ trẽn (nói theo kiểu người Huế là “ăn nói phách tấu”).